Op 9 oktober dit jaar viert het justitiepastoraat zijn 75-jarig bestaan. Hoofdaalmoezenier Ryan van Eijk verzoekt alle parochies om tijdens de vieringen op zondag 13 oktober, de Dag van de Gevangenen, aandacht te schenken aan gedetineerden en alle mensen die te lijden hebben onder de gevolgen van criminaliteit.
“Sinds de begindagen van het christendom behoort gevangenenbezoek tot de opdracht van christendom en Kerk”, zegt Van Eijk. “Het is een bijbels werk van barmhartigheid (Mt. 25). Justitiepastoraat is een uiting van liefde en aandacht voor de naaste, een opdracht voor iedere christen.
Juist zij die kwetsbaar zijn of misstappen hebben begaan, hebben immers vanuit het Evangelie gezien behoefte aan aandacht en liefde. Mattheüs 25 zegt opmerkelijk genoeg dat Gods liefde overigens niet alleen te brengen is naar de gevangenis, maar dat Christus zelf in de gevangenis is te vinden.
Deze opdracht brengt het justitiepastoraat al eeuwenlang tot uiting. Door gevangenen te bezoeken, catechese aan te bieden, gevangenen geestelijk en materieel te ondersteunen waar mogelijk en nodig, en door liturgische vieringen of rituele momenten aan te bieden.
Daarnaast is door gelovigen altijd gezocht naar wegen en kansen om straffen zo humaan mogelijk te laten zijn. Het justitiepastoraat heeft in deze traditie dan ook altijd twee doelen gehad: de zorg voor en om gedetineerden – want een mens is meer dan zijn delict – en bijdragen aan een humaan strafsysteem.”
“Dat is een moeilijk te beantwoorden vraag, want ons contact met gedetineerden reikt meestal maar tot de gevangenispoort. Tegelijk ervaren we in de gevangenis dat de meeste gedetineerden contact zoeken en het contact met de pastores ook waarderen. We bieden een plek voor rust, bezinning en gebed aan ieder die dat wil.
‘Het christendom gelooft in bekering: ieder mens, ook een gevangene, kan een heilige worden’
Wat daarvan buiten en in vrijheid overblijft, is niet aan ons. Het justitiepastoraat probeert enkel iets van Gods liefde en barmhartigheid te laten ervaren; wat uit dat zaadje uiteindelijk groeit is niet aan ons. We kunnen daarin slechts tijdelijk helpen en ondersteunen.”
“Omdat aandacht en zorg voor gevangenen tot de kern van het christendom behoort. Christus stierf zelfs tussen twee misdadigers, en zei tegen een van hen dat ze elkaar dezelfde dag nog in het paradijs zouden zien. Maar dat is natuurlijk niet het enige. Misdaad, straf en gevangenschap zijn een zaak van de hele samenleving, ook van de kerkgemeenschap.
We kunnen mensen straffen door ze achter muren op te sluiten, maar de meesten komen ooit weer buiten. Dat schept naar beide kanten verwachtingen en verplichtingen. Het christendom gelooft in bekering: ieder mens, ook een gevangene, kan een heilige worden. Aandacht voor dader en slachtoffer moeten daarom hand in hand gaan.
Iedere gevangene heeft bovendien familie, ouders, kinderen die ook getroffen zijn. Een succesvolle terugkeer is de verantwoordelijkheid van de terugkerende gevangene, maar een goede opvang is aan de ontvangende samenleving.
Als plaatselijke geloofsgemeenschap hebben we daarin dus een christelijk taak en verantwoordelijkheid. Tijdens en na de straf. Aandacht voor de gevangene laat zien of we daadwerkelijk durven geloven in God, in mensen en vooral in hun mogelijkheid tot verandering ten goede.”
