De kerststal in de Broederenkerk in Deventer is al tien jaar een grote hit onder jong en oud. Het geheim? Toegewijde vrijwilligers, geen drempels voor bezoekers en elk jaar weer nieuwe elementen.
Je stapt door een stadspoort, drukt op een knopje, ziet een engel oplichten en hoort Arabische muziek uit het paleis van Herodes klinken. Al sinds 2015 trekt de grote kerststal in de Broederenkerk in Deventer ieder jaar duizenden bezoekers.
Hein te Riele, voorzitter van de stuurgroep achter het vierhonderd vierkante meter grote project, vertelt waarom het zo aanslaat: “Het kerstverhaal blijft overeind. Maar wij laten mensen de tocht van Maria en Jozef echt zelf meemaken.”
Te Riele hoeft niet lang na te denken wanneer hem wordt gevraagd hoe bijzonder deze kerststal eigenlijk is. “Alles is vrijwilligerswerk. Als we alles optellen komen we op bijna 2.900 uur die mensen er met elkaar in stoppen. En dat doen ze allemaal honderd procent vrijwillig.”
De groep bestaat inmiddels uit veertig tot vijftig personen, bijna allemaal actieve parochianen. “Het zijn stuk voor stuk mensen op leeftijd. Veel zijn ouder dan 65. Maar het is voor hen echt hun kindje. Ze vinden het heerlijk om hiermee bezig te zijn.”
Vanaf 10 november zijn vrijwilligers bezig met de opbouw. “Met een lange draagketting wordt alles naar boven gesjouwd. Daarna bouwen we bijna drie weken lang. 6, 7 en 8 december staat alles. Dan moeten ook alle technieken werken, want achter elk knopje zit natuurlijk iets verborgen.”
De huidige kerststal ontstond in 2015, in een periode waarin meerdere kerken van de Lebuinusparochie hun deuren moesten sluiten door teruglopend kerkbezoek en financiële druk.
“Als je een kerk sluit, blijven er veel spullen over. Overal waren kerststallen en attributen rondom Kerst. Toen is gezegd: laten we dat bij elkaar brengen.” Zo ontstond het idee om alle elementen samen te voegen tot één grote kerststal.
We laten mensen de tocht van Maria en Jozef echt zelf meemaken
Een van de kerken die in die periode werd gesloten, was er een waar jarenlang veel internationale en Afrikaanse studenten kwamen. “Die kerk had een Afrikaanse kerststal met prachtige donkere beelden. Die kerststal is nu een vast onderdeel van de route. De geschiedenis van die gemeenschap leeft daar op een mooie manier in voort”, zegt Te Riele. Wat begon als een verzameling losse elementen groeide uit tot een complete tocht door het kerstverhaal.
De wandeling voert langs Nazareth, Bethlehem, de herberg en het herdersveld en eindigt bij de monumentale kerststal uit circa 1920. Onderweg zitten verrassingen verstopt.
“In een van de eerste scènes zie je Anna, de moeder van Maria. Veel mensen staan er niet bij stil dat Maria natuurlijk ook een moeder had en Jezus dus een oma. Zeker kinderen vinden het prachtig om dat onderweg zelf te ontdekken”, zegt Te Riele.
Dit jaar zijn er nieuwe elementen, zoals het paleis van Herodes met een Romeins aquaduct. “Druk je op een knop, dan gaat er een deur open en hoor je Arabische muziek klinken. Het blijft elk jaar veranderen. We zijn nu alweer aan het nadenken wat volgend jaar anders kan.”
Vorig jaar kwamen ruim 19.000 bezoekers naar de Broederenkerk. “Dat halen we dit jaar zeker weer”, verwacht Te Riele. Soms vraagt dat extra organisatie. “Als er vijf- of zeshonderd mensen voor de deur staan, moeten we tijdelijk zeggen dat de kerk even dicht gaat. Je moet alert blijven. Mensen kunnen onwel worden. Dat vraagt begeleiding.”
Daarnaast is er een speciaal programma voor scholen. “We hebben nu zo’n 43 klassen die komen. Ze krijgen uitleg van iemand uit het pastoraal team en lopen daarna de route. Veel van die kinderen komen later in de vakantie nog eens terug met hun broertjes, zusjes en grootouders.”
Hoewel de kerststal geen evangelisatieproject is, merkt Te Riele dat het mensen raakt. “Sommige bezoekers steken een kaarsje aan en denken aan hun overleden vader of moeder. Andere mensen zitten even stil in de kerk. Dat vind ik prachtig. Iedereen mag dat op zijn eigen manier beleven.”
De toegang blijft bewust gratis. “Het bestuur zegt heel nadrukkelijk: de kerk is het huis van God. Je bent welkom. We gaan geen drempel opwerpen. Dat is een kostbaar goed.”
Bezoekers kunnen bij binnenkomst of aan het einde van de tocht terecht in Herberg De Ster. “Daar is plaats voor iedereen. Je kunt koffie of theedrinken of een stuk krentenbrood nemen. Zelfs glühwein zonder alcohol. Kinderen krijgen een boekje mee met het kerstverhaal dat ze thuis kunnen inkleuren.”
Te Riele geniet zichtbaar van het project. “Het voelt als een maatschappelijk kerstcorvee. Iedereen die blij binnenkomt en blij weer weggaat, daar krijg je energie van.” Zijn boodschap voor de bezoekers: “Stel je open en laat je verrassen. En neem vooral wat muntgeld mee, want dan kun je de engelen activeren. We hebben nog geen digitale engelen.”
Meer informatie: kerststaldeventer.nl
