Haar album Lux staat bol van religieuze verwijzingen en wordt alom geprezen als dé muzikale sensatie van het jaar. Poppausen en kerkleiders verklaren zich fan van de Spaanse zangeres Rosalía. Is haar katholieke imago slechts uiterlijk vertoon of steekt er meer achter?
In de jaren negentig draaide God nog plaatjes in een technoclub; een slordige drie decennia later is hij een stalker geworden. Althans, als we de popsterren van toen en nu mogen geloven.
De Britse technogroep Faithless scoorde in 1998 een hit met God is a DJ. De naam van de band verried al wel dat we geen diepe religiositeit hoefden te verwachten. “This my church” klonk het herhaalde mantra in dat nummer, en dat leek toch vooral te gaan over een met rookmachines en stroboscooplicht versluierde dansvloer.
Wellicht een teken van de tijd: religie werd in de jaren negentig alom een gepasseerd station gevonden, ouderwets, achterhaald. Wie is God dan nog? Op z’n best “one of us” had singer-songwriter Joan Osborne in haar gelijknamige hitje uit 1995 gezongen, “just a slob like one of us”. Maar Faithless had het dus op een DJ gehouden, een onzichtbare figuur die de feestende menigte in beweging zet volgens het motto: u vraagt, wij draaien.
Maar nu komt er vanuit Spanje een zangeres genaamd Rosalía, die met het album Lux de hitlijsten bestormt, met daarop een liedje met de intrigerende titel Dios Es Un Stalker – ‘God is een stalker’. Het klinkt een stuk negatiever, beschuldigender dan de DJ die Hij een kwart eeuw geleden nog was.
Het is echter de vraag of dat zo is. Natuurlijk, wie de tekst door de vertaalmachine haalt, kan er het weinig originele verhaal in lezen van een meisje dat iets te obsessief achter een jongen aanzit. Maar evengoed kan het een intrigerend relaas zijn vanuit het gezichtspunt van God zelf, die rusteloos zoekt naar de mens: “Ik ga achter je aan / Ik, die altijd wacht tot ze naar mij toe komen.”
Popteksten zijn natuurlijk wel vaker ambivalent, zeker als ze over geloof gaan. Maar Rosalía liet wel degelijk doorschemeren welke duidingsrichting haar eigen voorkeur heeft. In een recent interview met de Engelse krant The Guardian vertelde de 33-jarige zangeres dat ze helemaal niet geïnteresseerd is in oppervlakkige liedteksten over ex-geliefden en vetes tussen poprivalen. “Ik ben in werkelijkheid veel enthousiaster over heiligen.”
Om precies te zijn: vrouwelijke heiligen. En niet de minsten: Rosa van Lima, Theresia van Avila, Clara van Assisi, Jeanne d’Arc, Hildegard von Bingen, de oosters-orthodoxe heilige Olga van Kiev – ze passeren allemaal de revue op Lux. Meestal impliciet; op het online discussieplatform Reddit bestaan al themapagina’s waarop volop gespeculeerd wordt over welke heiligen er precies in de liedteksten van Rosalía verborgen zitten.
Eén ding staat als een paal boven water: de zangeres heeft een diepgaande kennis van de mystieke traditie van de Kerk, en het is absoluut meer dan koketteren met wat katholieke uiterlijkheden. “Ik bid elke avond voordat ik ga slapen”, zei ze in het al genoemde Guardian-interview.
In een tijd die bepaald niet het tijdperk van geloof, zekerheid of waarheid lijkt te zijn, is er meer dan ooit behoefte aan geloof, zekerheid en waarheid
Ze heeft “een heel persoonlijke relatie met God”, wat vooral te danken is aan haar katholieke grootmoeder, die haar als kind meenam naar de Mis. “Ik herinner me het ritueel ervan – de schoonheid van iedereen die elkaars hand vasthield, ongeacht wie er naast je stond, en het zingen. Ik hou echt van la communión die ontstaat wanneer mensen samenkomen en zich richten op iets dat groter is dan zijzelf.”
Ook zegt ze de Bijbel zo veel mogelijk te lezen. “Ik vind San Mateo (het evangelie volgens Matteüs, red.) erg mooi. Bij alles wat hij zegt hoor ik een ritme”, aldus Rosalía.
De muziek van Rosalía ‘eclectisch’ noemen is nog een understatement. Ze vermengt allerlei soorten pop met elektronica en wereldmuziek, maar ook klassieke muziek; zo krijgt ook het London Symphony Orchestra een gastrol, net als overigens het jongenskoor van de benedictijner abdij van Montserrat. Ook zingt ze in maar liefst veertien talen.
Religieus gesproken is Lux dus een echte ‘Pinksterplaat’; verrassend verstaanbaar voor mensen van alle talen en gezindten en muzieksmaken.
Lux wordt inmiddels dan ook niet alleen geprezen door poppauzen als Madonna en Andrew Lloyd Webber, maar zelfs door kerkleiders. Bisschop Xabier Gómez García van het Spaanse bisdom Sant Feliu de Llobregat – waar Rosalía vandaan komt en waar haar oma nog altijd kerkt – roemde haar “enorme spirituele volwassenheid”.
In een interview met persbureau AP zei Gómez dat sommige van haar liedjes weliswaar “provocerend” zijn, maar dat Rosalía “in alle vrijheid en zonder remmingen spreekt over hoe zij God ziet, en over het verlangen, de dorst om God te kennen”.
Ook kardinaal José Tolentino de Mendonça, prefect van het Vaticaanse Dicasterie voor Cultuur en Onderwijs, behoort tot de katholieke ‘fanclub’. Tegen het Spaanse persbureau EFE vertelde hij onlangs dat het succes van Rosalía tekenend is voor een bredere ontevredenheid over de seculiere wereld.
“Wanneer een maker als Rosalía over spiritualiteit spreekt, betekent dit dat zij een diepe behoefte in de hedendaagse cultuur aanvoelt om spiritualiteit te benaderen, om een innerlijk leven te cultiveren.”
Dat kan natuurlijk kerkelijk wensdenken zijn van prelaten die de zangeres iets te gretig willen inlijven. Maar Rosalía zelf heeft wel degelijk uitspraken gedaan die naadloos aansluiten bij wat kardinaal Tolentino de Mendonça ook zei.
“In een tijd die bepaald niet het tijdperk van geloof, zekerheid of waarheid lijkt te zijn”, zo vertelde ze onlangs tegen verslaggevers in Mexico-Stad, “is er meer dan ooit behoefte aan geloof, zekerheid en waarheid.”
Rosalía laat in haar werk zien dat God ook de huidige generatie jongeren niet loslaat – inderdaad, als een stalker keert Hij steeds weer terug. En als Hij dan tóch ook een DJ is, verdient Lux zeker een plek op zijn draaitafel.
