In De reis naar Jeruzalem doet Éric-Emmanuel Schmitt op meeslepende wijze verslag van zijn pelgrimstocht door het Heilig Land. Wat begint als een reis vol ergernissen, eindigt in een diep persoonlijke bekering.

Éric-Emmanuel Schmitt ging met zijn ouders naar de kerk, maar alleen omdat het zo hoorde, zonder overtuiging. Pas toen hij als volwassene tijdens een reis in Algerije de weg kwijtraakte en meer dan 24 uur lang rondzwierf in de woestijn heeft hij, zoals hij zelf zegt, God ontmoet. Het veranderde hem van een atheïstisch filosoof in een gelovige, zonder dat hij zich tot een bepaalde religie rekende. Hij las werken van mystici, en daarna bestudeerde hij de Evangeliën. Zo kreeg zijn geloof geleidelijk aan een christelijke kleur.

Een uitnodiging uit het Vaticaan

Schmitt – van oorsprong Fransman, maar genaturaliseerd tot Belg, hij woont in Brussel – is een van de meest gelezen hedendaagse Franstalige auteurs. Hij heeft een grote naam als schrijver van verhalen, romans en toneelstukken, en als filmregisseur.

Zijn faam bereikte ook het Vaticaan en van daaruit kreeg hij een uitnodiging om het Heilig Land te bezoeken. Een uitnodiging die waarschijnlijk van paus Franciscus kwam, die ook het nawoord schreef.

Pompeuze kerken

In zijn reisverslag speelt het Evangelie een grote rol: als je bijvoorbeeld ziet waar de zaligsprekingen zich hebben afgespeeld, ga je anders over de tekst denken, aldus Schmitt. Aan veel van die plaatsen wijdt hij boeiende beschouwingen.

Hij ergert zich aan de pompeuze kerken die hij op zijn reis tegenkomt. Als hij uiteindelijk doodmoe in Jeruzalem aankomt gaat hij met tegenzin naar de Heilig Grafkerk om de plaats te bezoeken waar het kruis van Christus zou hebben gestaan. Meer dan een paar seconden gunnen de monniken die de orde bewaken de bezoekers niet. “De stille overpeinzing of de emotie van de gelovigen laat hen overduidelijk onverschillig, voor hen is doorstroming van het verkeer belangrijker dan piëteit.”

Een bijzondere ontmoeting

Maar juist in die paar seconden die hem bij het altaar gegund zijn, wordt hij overvallen door een buitengewone ervaring. Hij voelt en ruikt iemand – iemand die naar hem kijkt. Deze ontmoeting met Jezus zet zijn leven op zijn kop: hij wordt opnieuw geboren.

Zijn reis en zijn mystieke ervaring vertelt hij op een meesterlijke manier. Zijn reis was fysiek en mentaal zwaar, maar zo schrijft hij: “Als ik Jeruzalem niet had bereikt, zou ik Jezus nooit als persoon en als God hebben waargenomen.” Het verslag van zijn reis is een bijzonder verhaal van een bekering. Of in de woorden van Schmitt: “een overstap van een spiritueel christendom naar een mensgeworden christendom.”