In de zomer van 2015 riep paus Franciscus elke eerste dag van de maand september uit tot Wereldgebedsdag voor de Schepping. Daarmee sloot de katholieke Kerk zich aan bij een traditie die binnen de orthodoxe Kerken al sinds 1992 bestaat. In Nederland helpt de Laudato Si’ Alliantie NL parochies met liturgisch materiaal om deze dag vorm te geven.
Bisschop Gerard de Korte, referent Kerk en Samenleving namens de Nederlandse bisschoppenconferentie en tevens voorzitter van de Laudato Si’ Allantie NL, onderstreept het belang van de gebedsdag: “In een tijd van zorgen om gevolgen van klimaatverandering past het om deze zorgen te delen met de Schepper en ons te bezinnen.” De gebeden en liederen die de Laudato Si’ Alliantie NL hiervoor aanreikt, noemt hij daarbij waardevol.
Ook coördinator Jurijn Timon de Vos benadrukt het belang van deze dag: “De boodschap van verbinding en samen zorgen voor de schepping blijft urgent.” Gevraagd of deze urgentie resoneert binnen parochies, schetst De Vos een positief beeld.
“De afname van het materiaal is licht stijgend. We spreken dan over zo’n vijfhonderd downloads. Dat is een mooi aantal, vooral omdat onze voornaamste doelgroep kerkvergroeners zijn die leiding geven aan een werkgroep. Als de kartrekkers het materiaal tijdig hebben, zie je altijd dat er in het klein of in het groot iets mee wordt gedaan.”
Elke parochie kiest een eigen invulling om zich te verbinden aan de Wereldgebedsdag en de Scheppingsperiode. “Het is hierbij afhankelijk van de pastorale teams en pastoors of ze hier aandacht willen geven”, vertelt De Korte. “Zo zijn de franciscanen zeer betrokken vanuit hun eigen spiritualiteit, maar er zijn ook parochies die het beperken tot de voorbede.”
Een mooi voorbeeld van dergelijke voorbede trof hem onlangs nog: “Ik was laatst in een parochie om te vormen. Een van de vormelingen sprak een gebed uit om goed om te gaan met de dieren en de bloemen. Op deze bijna kinderlijke manier kwam heel mooi tot uiting dat er een zorg aan ons is toevertrouwd.”
Het overkoepelende thema dit jaar is ‘Vrede met de schepping’, geïnspireerd op Jesaja 32: 14-18. Wanneer er recht wordt gedaan en Gods geest wordt uitgestort, bloeit het land op en zullen we leven in een tuin van vrede. De weg naar dit perspectief is niet vrij van tegenkrachten, benadrukken zowel De Vos als De Korte.
“We leven in een transitieperiode die nog een paar decennia zal duren”, aldus De Korte. “In deze periode zijn er ook grote tegenkrachten. Zo las ik dat veel bedrijven hun duurzaamheidsdoelen opschorten vanwege agressieve aandeelhouders.” De Vos ziet naast de uitdaging van deze tegenkrachten ook de kansen die zij laten ontstaan: “Juist hun contrageluid kan ons bemoedigen om het goede te doen.”
Binnen een geleidelijk proces van groeiend ecologisch bewustzijn onder gelovigen, lijkt de roep van Laudato Si’ steeds meer weerklank te vinden. “Mensen volgen het nieuws, hoorden de woorden van paus Franciscus en zien hoe paus Leo XIV in die lijn blijft staan. Het maakt onderdeel uit van christen zijn, dat je omziet naar die ander.” aldus De Vos.
Hijzelf put in het bijzonder inspiratie uit de tekst van het Zonnelied van de heilige Franciscus van Assisi. “Het lijkt erop dat de middeleeuwse Franciscus toen iets schreef dat nu pas lijkt in te dalen.”
“Dat hij het heeft over ‘broeder Zon’ en ‘zuster Maan’ zou wat koddig kunnen klinken, maar er zit een diepere betekenislaag onder: alle schepselen vormen één familie waarbinnen er zorg is voor elkaar. Om dat besef in te laten dalen mag je dit lied bij herhaling overdenken en zingen. Het helpt je dan om op een andere manier naar de werkelijkheid te kijken.”
De liturgische handreiking biedt suggesties voor een gebedsviering en eucharistieviering in het weekend van 1 september. Deze sluiten aan bij de lezingen van het kerkelijk jaar en zijn aangevuld met liederen en voorbeden.
In het materiaal staan naast liederen, gebeden en ideeën voor activiteiten ook preeksuggesties van emeritus professor Erik Borgman. De handreiking is te vinden op de website van de Laudato Si’ Alliantie NL.
