In een tijd waarin er zoveel druk op de schouders van priesters rust, zouden zij steun, vrijheid en verlichting moeten vinden door de gaven van leken te erkennen en met hen samen te werken. Dat stelt paus Leo XIV in een brief aan priesters.
“Het priesterlijk ambt moet zich losmaken van een model van exclusief leiderschap, dat leidt tot de centralisatie van pastorale activiteiten en tot het dragen van alle toevertrouwde verantwoordelijkheden door één persoon”, zo schrijft de paus in een apostolische brief met de titel Een trouw die de toekomst voortbrengt.
De brief, die op 22 december werd gepubliceerd, markeert de 60ste verjaardag van de decreten van het Tweede Vaticaans Concilie over de priesteropleiding en over het leven en de bediening van priesters.
Paus Leo spreekt in de brief zijn dankbaarheid uit “voor het getuigenis en de toewijding van alle priesters over de hele wereld die hun leven geven door het offer van Onze Heer in de eucharistie te vieren, het Woord te verkondigen en zonden te vergeven, en die zich bovendien dagelijks edelmoedig wijden aan hun broeders en zusters, de gemeenschap en eenheid onder hen bevorderen en bijzondere zorg dragen voor hen die het meest lijden en in nood verkeren.”
De paus staat onder meer stil bij de crisis rond seksueel misbruik door geestelijken en stelt dat deze crisis het belang van een grondige voorbereiding op het priesterambt heeft aangetoond.
“In de afgelopen decennia heeft de vertrouwenscrisis in de Kerk, veroorzaakt door misbruik gepleegd door leden van de clerus, ons met schaamte vervuld en ons tot nederigheid geroepen”, schrijft hij. “Zij heeft ons nog sterker bewust gemaakt van de dringende noodzaak van een allesomvattende vorming die de persoonlijke groei en rijping van kandidaten voor het priesterschap waarborgt, samen met een rijk en stevig geestelijk leven.”
De paus benadrukt dat “alleen priesters en gewijde personen die menselijk rijp en geestelijk stevig zijn – met andere woorden, bij wie de menselijke en geestelijke dimensies goed geïntegreerd zijn en die daardoor in staat zijn tot authentieke relaties met iedereen – de verplichting van het celibaat op zich kunnen nemen en op geloofwaardige wijze het Evangelie van de Verrezene kunnen verkondigen.”
Het grootste deel van de brief richt zich op trouw, missionaire inzet en het besef dat de roeping van een priester voortvloeit uit zijn doopsel, een sacrament dat hij deelt met alle katholieken.
Nog vóór hij zich wijdt aan het leiden van de kudde, moet iedere priester zich er aan herinneren dat hij zelf een leerling van de Meester is
“Onze hedendaagse wereld, gekenmerkt door een hoog tempo en de angstige behoefte om voortdurend verbonden te zijn, doet ons vaak opgejaagd voelen en neigt ons tot activisme”, schreef de paus.
Paus Leo drukt de priesters op het hart dat niets de toewijding aan het persoonlijk gebed, de viering van de sacramenten en het cultiveren van een bijzondere broederlijke band met medebroeders kan vervangen, maar dat dit nooit mag leiden tot een gevoel van superioriteit tegenover leken.
“Nog vóór hij zich wijdt aan het leiden van de kudde”, zo schrijft de paus, “moet iedere priester zich er voortdurend aan herinneren dat hij zelf een leerling van de Meester is, net als zijn broeders en zusters.”
De paus benadrukt in de brief het belang om priesters mee te krijgen in de inspanningen om een meer synodale Kerk tot stand te brengen – een Kerk die wordt gekenmerkt door naar elkaar luisteren, samen Gods wil onderscheiden en erkennen dat iedere gedoopte katholiek iets bij te dragen heeft aan de zending van de Kerk.
“Gemeenschap, synodaliteit en missie kunnen niet worden gerealiseerd zolang in het hart van priesters de verleiding tot zelfgerichtheid niet plaatsmaakt voor een houding van luisteren en dienstbaarheid”, aldus paus Leo.
Een priester is geroepen om de liefde en barmhartigheid van Christus door zich heen te laten stralen, zegt de paus, en moet daarom “alle vormen van egoïsme en zelfverheerlijking” vermijden.
Om die reden moedigt paus Leo priesters aan om hun aanwezigheid in de media en op sociale netwerken zorgvuldig te evalueren, “waarbij dienstbaarheid aan de evangelisatie de basis vormt voor onderscheiding”. Want, zoals in de Eerste brief aan de Korintiërs staat: “Alles is mij geoorloofd, maar niet alles is heilzaam.”
