Tijdens de algemene audiëntie van 28 mei legde paus Leo XIV uit hoe wij kunnen worden als de barmhartige Samaritaan.
Vandaag wil ik het met jullie hebben over een slimme man, een wetgeleerde, die echter zijn blikveld moet verruimen, omdat hij op zichzelf gericht is en anderen niet opmerkt (vgl. Lc. 10,25-37).
Hij stelt Jezus de vraag hoe hij het eeuwig leven kan “verwerven”, waarbij hij een uitdrukking gebruikt die dit als een ondubbelzinnig recht opvat. Maar achter deze vraag schuilt misschien juist een behoefte aan aandacht: het enige woord waarover hij aan Jezus nog een vraag stelt, is de term “naaste”.
Daarom vertelt Jezus een parabel om de vraag anders te leren stellen: niet ‘wie houdt er van mij?’, maar ‘wie heeft er liefgehad?’. De eerste vraag is een onvolwassen vraag, de tweede is de vraag van iemand die de zin van zijn leven heeft begrepen. De eerste vraag is de vraag die we stellen als we in de hoek staan en wachten, de tweede is de vraag die ons op weg drijft.
De gelijkenis die Jezus vertelt, gaat in feite over de weg, en het is een moeilijke en ondoordringbare weg, net als het leven. Op die weg wordt een man aangevallen en voor dood achtergelaten. Het is de ervaring die ontstaat wanneer situaties of mensen ons alles afnemen en ons midden op de weg achterlaten.
Bidden leidt niet automatisch tot medeleven!
Maar het leven bestaat uit ontmoetingen. In deze ontmoetingen laten we zien wie en wat we zijn. We staan oog in oog met de ander, oog in oog met zijn of haar zwakheid, en we kunnen beslissen wat we doen: ons zorgen maken of doen alsof er niets aan de hand is.
Een priester en een Leviet bewandelen dezelfde weg. Het zijn mensen die dienen in de Tempel van Jeruzalem, die in de heilige ruimte verblijven. Toch leidt bidden niet automatisch tot medeleven. In feite is compassie, voordat het een religieuze kwestie is, een kwestie van menselijkheid! Voordat we gelovig zijn, zijn we geroepen om mens te zijn.
We kunnen ons voorstellen dat die priester en Leviet, na een lang verblijf in Jeruzalem, haast hebben om naar huis terug te keren. Het is precies die haast, die zo aanwezig is in ons leven, die ons vaak verhindert om mededogen te voelen. Wie denkt dat zijn eigen reis voorrang moet krijgen, is niet bereid om voor een ander te stoppen.
Maar hier komt iemand die wel kan stoppen: het is een Samaritaan, iemand die dus tot een veracht volk behoort (vgl. 2 Kon. 17). Deze Samaritaan stopt simpelweg omdat een ander mens hulp nodig heeft. Mededogen wordt uitgedrukt door concrete gebaren. De evangelist Lucas blijft stilstaan bij de handelingen van de Samaritaan, die wij ‘barmhartig’ noemen, maar die in de tekst gewoon een mens is.
Beste broeders en zusters, wanneer zullen ook wij in staat zijn om te stoppen en mededogen te hebben? Wanneer zullen we beseffen dat de gewonde man op de weg ieder van ons vertegenwoordigt? Dan zal de herinnering aan al die keren dat Jezus stopte om voor ons te zorgen ons beter in staat stellen tot mededogen. (Vert. Susanne Kurstjens)
