Rusland heeft het aanbod van het Vaticaan om vredesgesprekken over de oorlog in Oekraïne te organiseren, afgewezen. Dit ondanks internationale steun voor het initiatief.
Kardinaal Pietro Parolin, staatssecretaris van het Vaticaan, had aangeboden om “eventueel het Vaticaan beschikbaar te stellen voor een rechtstreekse ontmoeting” tussen Oekraïne en Rusland. Op 16 mei vonden in Istanboel gesprekken plaats tussen beide landen, maar die duurden slechts twee uur en leverden weinig op – behalve een wederzijdse uitwisseling van krijgsgevangenen.
Het voorstel kreeg steun van de Italiaanse premier Giorgia Meloni en de Amerikaanse president Donald Trump. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio bevestigde dat het Vaticaan als locatie kon dienen voor vredesgesprekken tussen Rusland en Oekraïne. Dit zei hij voorafgaand aan zijn ontmoeting op 17 mei met kardinaal Matteo Zuppi. Deze aartsbisschop van Bologna dient sinds 2023 als pauselijke gezant voor vrede tussen Oekraïne en Rusland.
“Ik denk dat het een plek is waar beide partijen zich prettig bij zouden voelen”, zei Rubio tegen journalisten op de Amerikaanse ambassade in Rome.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die op 18 mei privé sprak met paus Leo XIV na de inauguratiemis op het Sint-Pietersplein, zei op 19 mei in gesprekken met Trump dat Oekraïne “klaar is voor directe onderhandelingen met Rusland, in elke vorm die resultaat oplevert. Turkije, het Vaticaan, Zwitserland – we overwegen alle mogelijke locaties.”
Toch heeft de Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, dit vooruitzicht de kop ingedrukt. Hij verklaarde dat zijn land “geen plannen” heeft voor een volgende ontmoeting met Oekraïne, noch wat betreft de tijd noch de plaats.
Lavrov deed deze uitspraken op 23 mei tijdens een conferentie in Moskou. Hij noemde pogingen om gesprekken in het Vaticaan te organiseren “onrealistisch”.
“Stel je het Vaticaan voor als locatie voor onderhandelingen. Dat is een beetje ongepast”, zei Lavrov volgens de Oekraïense krant Ukrainska Pravda, die Russische media als bron aanhaalt.
Twee orthodoxe landen op een katholiek onderhandelplatform is volgens Lavrov 'enigszins ongemakkelijk'
Ook Dmitri Peskov, woordvoerder van het Kremlin, verklaarde op 22 mei tegenover de media dat er “geen afspraken” zijn om gesprekken in het Vaticaan te houden.
Lavrov noemde religie als een van de belemmeringen. Hij zei dat een ontmoeting tussen Rusland en Oekraïne, “twee orthodoxe landen”, op een “katholiek platform” bij het Vaticaan “enigszins ongemakkelijk” zou zijn.
De meeste christenen in Oekraïne zijn orthodox. Daarna volgen de Oekraïens-Griekse en rooms-katholieke gemeenschappen. Oekraïne kent daarnaast een religieus diverse samenleving met historische joodse, islamitische en protestantse gemeenschappen.
Ongeveer 71% van de Russen identificeert zich als orthodox. 15% zegt geen religie aan te hangen en 5% is moslim. Andere religies, waaronder het katholicisme, vormen elk 1% of minder van de bevolking.
De Russisch-orthodoxe patriarch Kirill is een fervent voorstander van de oorlog van Rusland tegen Oekraïne. Die oorlog begon in 2022, met aanvallen die teruggaan tot 2014. In een preek van september 2022 stelde hij dat elke Russische soldaat die in Oekraïne sterft, een offer brengt “dat alle zonden van een persoon uitwist”.
Volgens Sergei Markov, een politiek adviseur met nauwe banden met het Kremlin, belemmeren echter vooral veiligheidszorgen een bezoek van de Russische president Vladimir Poetin aan het Vaticaan. Dat ligt immers in Italië, een NAVO-lidstaat.
Poetin is onderwerp van een van de zes arrestatiebevelen van het Internationaal Strafhof wegens oorlogsmisdaden door Russische functionarissen in Oekraïne. Italië, dat het Statuut van Rome heeft ondertekend, zou hem in principe moeten arresteren als hij het land betreedt.
Volgens Bloomberg, dat anonieme Europese functionarissen citeert, zijn er desondanks gesprekken gaande om het Vaticaan toch een rol te geven in vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland.
