De recente gebedsdag voor de Vrouwe van Alle Volkeren in Heiloo verliep ingetogen en zonder verwijzing naar de omstreden Amsterdamse Mariaverschijningen, sinds het Vaticaan die als niet-authentiek heeft afgewezen. Maar buiten de officiële lijnen blijft een kleine stichting hardnekkig campagne voeren om het kerkelijke oordeel te betwisten. En schuwt daarbij zelfs nepnieuws niet – met nota bene hulp van persbureau ANP.
De jaarlijkse gebedsdag van de Vrouwe van Alle Volkeren was, aldus bisschop Jan Hendriks die er voorging in de Mis, zowel “een goed verzorgde dag” als een goed bezochte dag, “met een paar honderd gelovigen” die op zaterdag 28 juni naar het heiligdom van Onze Lieve Vrouw ter Nood in Heiloo waren afgereisd.
Het programma bestond uit stille aanbidding, rozenkransgebed, een eucharistieviering en enkele lezingen, allemaal rond het thema ‘Maria als Moeder van hoop’, aansluitend op het thema van het Heilig Jaar 2025. Weinig schokkend of verrassend allemaal – maar toch was het in zekere zin een beladen bijeenkomst.
Het enthousiasme voor deze devotie is niet meer zo groot als dat was onder de voorgangers van de huidige bisschop
Dat blijkt al wel wanneer je de website van de organiserende stichting Vrouwe van Alle Volkeren bezoekt: behalve het programma van de dag en achtergronden over de devotie, vindt de bezoeker daar tegenwoordig ook een prominente kop ‘Kerkelijke positie’ op de voorpagina.
Want de in het bisdom Haarlem-Amsterdam nog altijd levende devotie rondom de Vrouwe van Alle Volkeren is in een ander daglicht komen te staan sinds het Vaticaan in 2020 oordeelde (en in 2024 nog eens extra onderstreepte) dat de Mariaverschijningen waarop deze devotie gebaseerd is niet authentiek waren.
Met de devotie op zich is niets mis – geen enkele katholiek zal tegenspreken dat Maria als moeder van alle volkeren gezien en vereerd mag worden – maar het wordt door het hoogste kerkelijke gezag zeer onwaarschijnlijk gevonden dat Maria zelf op het gebruik van die titel heeft aangedrongen bij de zelfverklaarde Amsterdamse zieneres Ida Peerdeman (1905-1996). Noch trouwens op de bouw van een megalomane bedevaartkerk bij de Amsterdamse RAI, noch op de afkondiging van een ‘vijfde Mariale dogma’ van Maria als ‘medeverlosseres’.
Die laatste notie is hoogst omstreden onder theologen; het kent fanatieke voorvechters – aangevoerd door de Amerikaanse hoogleraar Mark Miravalle, die ook bij deze gebedsdag weer als spreker was uitgenodigd – maar zeker zo veel tegenstanders (onder wie wijlen Joseph Ratzinger, paus Benedictus XVI), die erop wijzen dat we maar één verlosser belijden en dat is Christus.
Dat theologische debat kan natuurlijk doorgaan, maar niet meer met een beroep op de visioenen van Peerdeman, die eerst als troefkaart werden ingezet: “Maria zelf heeft het gevraagd”. Het was te merken in de lezingen op de laatste gebedsdag; Peerdeman werd niet genoemd, de ‘medeverlosseres’ kwam in de lezingen – live gestreamd en terug te zien via YouTube – eigenlijk vooral terloops in bijzinnen ter sprake. Emeritus-bisschop Jos Punt haalde er de theologische angel uit door op te merken dat we als christenen in zekere zin allemaal ‘medeverlossers’ zijn, in de zin dat we mee moeten werken met de verlossing door Christus. En zelfs Miravalle beperkte zich in zijn drie kwartier durende mariologische uiteenzetting toch vooral tot de eerste vier, reeds kerkelijk erkende dogma’s over Maria.
Het zal duidelijk zijn: het enthousiasme voor deze devotie is niet meer zo groot als dat was onder de voorgangers van Jan Hendriks, de bisschoppen Jos Punt en Henny Bomers. De enkele honderden die nu nog naar Heiloo kwamen steken ook schril af tegen de vele duizenden die er indertijd naar de gebedsdagen kwamen.
Maar niet iedereen legt zich bij het Vaticaanse oordeel neer. Nog steeds is vanuit Amsterdam de Stichting Lourdes aan de Amstel actief, die zich via een website en persberichten blijft inzetten voor erkenning van de Mariaverschijningen, de afkondiging van het vijfde dogma én voor de bouw van een enorme bedevaartkerk in Amsterdam volgens het bouwplan dat Maria aan Peerdeman zou hebben geopenbaard.
Ook in de week voor de recente gebedsdag liet deze stichting weer van zich horen, via ANP Pers Support, de commerciële berichtendienst van persbureau ANP. “Amsterdamse Mariaverschijning krijgt nieuwe kans”, zo kopte dat persbericht juichend. De controverse zou “beslecht” zijn door een “recent opgedoken brief uit het archief van het bisdom”.
Verder presenteert het persbericht zich vooral als uitnodiging voor de gebedsdag, waarop als thema’s aan de orde zouden komen: de Mariaverschijning van Amsterdam, de roep om en het belang van het vijfde mariaal dogma, de “bureaucratische omissie” rondom de Vaticaanse verklaringen en de mogelijke bouw van een grote pelgrimskerk. Het zou allemaal perfect passen, aldus de stichting, in de visie van de huidige paus en het Vaticaan voor de stad Amsterdam.
Het enige probleem met dit persbericht: het is allemaal onwaar. Bij navraag bij het bisdom Haarlem-Amsterdam reageert vicaris-generaal Bart Putter klip en klaar: “Dit is fake news, dat door verzending via het ANP gezag krijgt.”
Persbureau ANP zegt geen inhoudelijke eindverantwoordelijkheid te dragen voor de gepubliceerde berichten
Stichting Lourdes aan de Amstel was op geen enkele wijze bij de organisatie of de inhoud van de gebedsdag betrokken, de in het persbericht genoemde thema’s kwamen geen van alle aan de orde tijdens de gebedsdag, en er bestaat geen “recent opgedoken brief” die een ander licht op de zaak werpt – dat blijkt om een briefje uit 1981 van de Congregatie voor de Geloofsleer aan de toenmalige bisschop Zwartkruis te gaan dat op geen enkele wijze eerdere en latere Vaticaanse oordelen betwist. En tot slot: de bouw van een bedevaartkerk “is onrealistisch”, aldus Putter, en “dat heeft het bisdom deze stichting ook laten weten”. Maar optreden tegen deze valse berichten kan het bisdom niet, aldus Putter, omdat het een burgerlijke stichting betreft die niet onder het gezag van het bisdom valt.
Vraag is ook: waarom verspreidt een gerenommeerd persbureau als ANP zulke berichten bomvol aantoonbare onjuistheden? In een schriftelijke reactie aan KN benadrukt een woordvoerder dat ANP Pers Support een “commerciële distributiedienst” is die “losstaat van de ANP-redactie”, en “dat wij geen inhoudelijke eindverantwoordelijkheid dragen voor de gepubliceerde berichten; die ligt volledig bij de afzender”.
Toch: in de algemene voorwaarden van de dienst staat wél dat klanten zich behoren te houden “aan de uitgangspunten van zorgvuldigheid en geloofwaardigheid”. Hoe toetst men dat? Eigenlijk in z’n geheel niet, zo blijkt uit de reactie, er is slechts een “algemene controle op vorm, opmaak en toon”. Pas achteraf, wanneer men – zoals nu – signalen ontvangt dat een bericht niet in de haak is, worden er maatregelen getroffen. “Wij nemen dat serieus en kijken of verdere actie nodig is, zoals extra navraag of het tijdelijk verwijderen van het bericht uit onze distributieomgeving”, aldus de ANP-zegsman.
Maar dan is het leed natuurlijk geleden: in de voorbije jaren hebben al tal van media aandacht besteed aan de stichting Lourdes aan de Amstel én aan de gedroomde pelgrimskerk. Aanvankelijk kreeg dat project nog op z’n minst morele steun van het bisdom. In 2016 sprak mgr. Punt er nog lovend over op de gebedsdag. Weliswaar was het een particulier initiatief, zei hij volgens een verslag in deze krant destijds, waarvoor honderd miljoen euro nodig was – wat door het bisdom niet gedragen kon worden. “Maar laat ieder zijn eigen hart volgen”, aldus de toenmalige bisschop. Het klonk nog als een warme aanbeveling.
Inmiddels leidt het initiatief in werkelijkheid een zieltogend bestaan, hoewel er via de website van de genoemde stichting nog steeds om donaties wordt gevraagd. “Wij hebben niet het idee dat de stichting veel bijdragen ontvangt of heeft ontvangen”, aldus vicaris-generaal Putter. “De zeldzame keer dat het bisdom hierover benaderd werd, was het advies altijd negatief.”
De stichting Lourdes aan de Amstel is in feite het privé-project van één persoon, de Amsterdamse loodgieter Mathé Reijnierse. Volgens de gegevens van de Kamer van Koophandel hebben ook nog twee familieleden van hem zitting in het bestuur, maar dat lijkt eerder een formaliteit. De stichting heeft geen ANBI-status en heeft ook nergens jaarverslagen of andere financiële verantwoordingen gepubliceerd.
Als de verschijning authentiek is, zal die kerk er komen
Op vragen van KN reageert Reijnierse aanvankelijk defensief en ontwijkend: hij herhaalt de argumenten voor het vijfde Mariale dogma, somt een stortvloed van namen, data en historische ‘feiten’ op, maar beantwoordt geen van de vragen over de valse claims in het persbericht. Pas na enig aandringen geeft hij toe niet betrokken te zijn bij de organisatie van de gebedsdag – “maar ik heb wel gesproken en overlegd met betrokkenen, ook Mark Miravalle” – en dat de genoemde thema’s slechts onderwerpen zijn waarvan hij “hoopte” dat ze aan de orde zouden komen.
En hoe zit het met de donaties die hij ophaalt? Jaarverslagen zijn er niet, dat “is ook niet verplicht voor kleine stichtingen als er geen commerciële activiteiten zijn”, aldus Reijnierse. Naar eigen zeggen is zelfs de eigen rekening van de stichting opgeheven vanwege strenge EU-regelgeving en bureaucratische rompslomp. “Er is nauwelijks actieve fondswerving geweest”, zegt hij.
Hoeveel er van de eerder genoemde honderd miljoen nodige euro’s is opgehaald? “Ik denk in totaal honderd euro of minder. Zelf heb ik er wel het nodige in gestoken.” Dat geld, “99,9% van mezelf”, bezweert Reijnierse, is dus vooral gestoken in de persberichten via ANP Pers Support.
Toch blijft hij optimistisch. Zijn droom van een Amsterdamse bedevaartkerk is “heel realistisch”, zo zegt hij stellig, “vooropgesteld dat Maria echt verschenen is. Als de verschijning authentiek is, zal die kerk er komen.”
