Een traditie van eeuwen­ tegenover de waan van de dag

Lees al vanaf 0,20 p/d

Bijvoorbeeld

Van hofdame naar kluizenares: het mysterie van ‘Anastasius de Eunuch’

Michaël As

10 maart 2025

Illustratie: Tomás Rico en Loreto Sales

Anastasia mocht er wezen; dat vond in ieder geval keizer Justinianus I in Constantinopel. Maar… ze was getrouwd met een man van stand en aanzien en bovendien rijk. Dat hijzelf ook getrouwd was, maakte het er allemaal niet eenvoudiger op.

Toen Anastasia op haar 21ste haar man verloor, trok haar schoonheid weer de volle aandacht van de keizer. Dit tot de vanzelfsprekende ontstemming van keizerin Theodora. Om verdere avances van de keizer en de snijdende blikken van de keizerin te ontlopen, vluchtte Anastasia naar Egypte, om onder de rook van Alexandrië in het klooster van Pemton te treden.

Als man voordoen

Wanneer later keizerin Theodora sterft, gaat de keizer alsnog op zoek naar de schone Anastasia, om eindelijk met haar te kunnen trouwen. Het nieuws snelt de boodschappers van de keizer vooruit. De nacht voordat de mannen het klooster aandoen, vlucht Anastasia in mannenkleren de Scetische woestijn in, waar zij de heilige abt Daniel ontmoet, die zich liefdevol over haar ontfermt.

Ze mag blijven, maar wel op zijn voorwaarden: niemand mag weten dat zij een vrouw is. Vanwege haar niet al te lage stem heet zij voortaan Anastasius de Eunuch.

Laatste aardse levensuur

En zo brengt hij haar naar een kloostercel in een grot vijf kilometer verderop, waar nooit iemand komt. Deze cel mag zij niet verlaten, ze mag ook niemand binnenlaten. Iedere week zal de heilige abt een van de monniken sturen, altijd dezelfde, zodat niemand anders weet heeft van de plaats waar zij leeft. De broeder brengt haar dan wat brood en een kruik water die hij bij de ingang van de grot neerzet.

https://www.kn.nl/categorie/bijvoorbeeld/

28 jaar lang zou Anastasia als kluizenares in de grot leven, waar zij haar dagen vult met bidden. Maar als zij in 566 ziek wordt en haar laatste aardse levensuur voelt naderen, legt zij naast de lege kruik een potscherf neer met daarop de boodschap: “Vader, kom met de leerling mee die mij altijd water brengt en neem tegelijkertijd mee wat nodig is om eunuch Anastasius te begraven.” Die nacht wordt Daniel op zijn beurt gewaarschuwd dat haar einde nabij is.

Dame van Byzantium

In de vroege morgen van de volgende dag snelt hij naar de grot om Anastasia in haar laatste aardse ogenblikken nog de heilige Communie te geven. Bij het weerzien omhelzen en zegenen ze elkaar. Daarop gaat voor Anastasia het licht uit. Bij de grot wordt zij ook begraven.

Pas dan vertelt de heilige abt zijn broeders dat eunuch Anastasius de dame van Byzantium was die zolang door keizer Justinianus werd gezocht. Van hem komt ook dit verhaal.