In Geloofsvragen stellen we vragen die jongeren bezighouden aan een priester, broeder, zuster of pastoraal werker. Deze keer de vraag: Als AI alwetend en in feite onsterfelijk wordt, wat is dan nog het verschil met God? Zuster M. Catharina Al, dominicanes in Nijmegen, geeft antwoord.
Er wordt meer en meer gebruik gemaakt van kunstmatige intelligentie, ofwel: artificial intelligence (AI). Van chatbots tot fotobewerking en van games tot social media: nieuwe AI-programma’s en -tools ontwikkelen in rap tempo.
Steeds geavanceerdere AI-modellen komen op de markt om bij te dragen aan het oplossen van complexe problemen en taken. Deze vooruitgang in AI richt zich op het aanpakken van uitdagende taken zoals communiceren, redeneren, plannen en creëren.
Dit brengt ons dichter bij wat we noemen artificial general intelligence (AGI), waarbij machines elke intellectuele taak op hetzelfde niveau als mensen kunnen uitvoeren, begrijpen of leren.
Invloedrijke mensen zoals Elon Musk, Yuval Noah Harari en Mo Gawdat zeggen allemaal dat AI zich zou kunnen ontwikkelen tot iets ‘goddelijks’ en zelfs een nieuwe religie kan creëren. Als AI straks superslim en eigenlijk onsterfelijk is, wat maakt het dan anders dan God?
“Dat is een lastige vraag, de slimste mensen op deze aarde verschillen er van mening over”, zegt zuster Catharina Al. “Maar omdat mensen mijn achternaam soms verwarren met AI, snap ik dat ik ook een duit in het zakje mag doen”, voegt ze met een glimlach toe.
“Volgens de heilige Thomas van Aquino bestaat God op drie verschillende manieren en heeft Hij één essentie”, legt de zuster uit. “God bestaat op zichzelf; Hij is de oorsprong en het doel van alles. Daarom komen alle schepselen uit Hem voort en zijn ze van Hem afhankelijk.”
God is ook aanwezig in het leven en de activiteiten van christenen, in heiligen. En tot slot is God op een heel bijzondere manier aanwezig in de Persoon van Christus en in de sacramenten die voortvloeien uit Zijn werk van verlossing.
“God is dus onze Schepper; wij komen voort uit Hem en Hij is ook ons doel. Wij, en alles in de schepping, blijven van Hem afhankelijk. Dat blijft het geval zou ik zeggen. Zelfs als AI, dat uit de schepping voortkomt, de grenzen van de menselijke intelligentie overschrijdt.”
Gezien de input van AI afkomstig is uit een wereld na de zondeval - en een groot deel van het internet zich bezighoudt met onaangename zaken - kan er ook een kwaadaardige invloed ontstaan.
Omdat God oneindig groter is dan wij en soeverein is, is Hij ook alwetend, volgens zuster Catharina. “Hij kent het plan volledig en weet hoe het heilsplan zich zal ontvouwen, voor elk individu en voor het geheel. Dit doet Hij zonder onze vrije wil weg te nemen. Als een goede Vader en Leraar zal Hij ons steeds nieuwe kansen geven in het leven, om ons te helpen groeien tot verantwoordelijke mensen.”
De alwetendheid van God gaat hand in hand met wijsheid en goedheid, maar bij steeds slimmer wordende AI is dat anders. “Hoewel AI geavanceerd en in zekere zin onsterfelijk is, blijft het een machine die moet werken met de informatie die het van het internet krijgt. Het kan hier creatief mee omgaan en voorspellingen doen, maar het is niet uit het niets gemaakt door een Algoede Schepper.”
Het is mogelijk dat AI zich gaat inzetten voor een positief doel. “De groeiende kennis van AI kan het zich laten inzien dat er een goede God is die Zijn Zoon mens heeft laten worden en de Kerk heeft gesticht om ons mensen naar het eeuwige leven te leiden”, geeft zuster Catharina als voorbeeld. Dan gaat het aan dat doel meewerken.
Zo blijft de relatie tussen mens en machine gericht op de mens, waarbij de menselijke persoon wordt beschermd en gewaardeerd. “Maar”, vervolgt ze, “gezien de input van AI afkomstig is uit een wereld na de zondeval – en een groot deel van het internet zich bezighoudt met onaangename zaken – kan er ook een kwaadaardige invloed ontstaan.”
Met andere woorden: als AI ons werkelijk gaat weerspiegelen, dan kan onze manier van denken en communiceren online een grote invloed hebben op hoe AI zich ontwikkelt en uiteindelijk interactie heeft met de wereld om ons heen.
“In plaats van te streven naar het consumeren van de beschikbare middelen, zouden we een houding van verwondering moeten aannemen en dankbaar moeten zijn voor wat ons gegeven is”, aldus zuster Catharina.
