<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Het kruidvat van de Zuid-Chinese Zee

KN Redactie 4 februari 2015
image

De straat is gelegen tussen het lange schiereiland Maleisië, uitlopend op de stadstaat Singapore en het bijna even langgerekte Indonesische eiland Sumatra. Aan de oostzijde van de zee ligt Borneo, met het andere deel van Maleisië en Brunei. En dan naar het noorden toe de Filipijnen en Taiwan. De Amerikaanse marine is in deze wateren traditioneel sterk aanwezig (het heeft juist een nieuw verdrag met de Filipijnen gesloten) maar China is die rol nu aan het overnemen, wat voor een grootmacht vanzelfsprekend is.

Het hele gebied dreigt zo ‘gefinlandiseerd’ worden: dat wil zeggen onder controle van China gebracht zonder dat daar geweld bij komt kijken. Tegendruk komt van het nabije, nog bevolkingsrijkere India, dat echter geen deel uitmaakt van de ketelrand. Dat geldt echter wel voor het snel opkomende Vietnam, dat China’s verrichtingen ter water eveneens argwanend volgt.

Is de Zuid-Chinese Zee het nieuwe theater waarin grootmachten botsen? Er zit mogelijk veel olie en gas in de bodem, zodat de zee al de ‘tweede Perzische Golf’ is genoemd. Dit verklaart ook waarom er regelmatig confrontaties plaatsvinden om een van de ontelbare onooglijke eilandjes in het gebied. Feit is dat aan deze zee het grootste deel van de wereldbevolking woont en dat de kustgebieden en eilanden zich economisch snel ontwikkelen. Dat geldt overigens niet voor de corrupte Filipijnen, wat Kaplan toeschrijft aan de “pre-reformatorische, rooms-katholieke inslag” van het land en niet aan het feit dat het lang praktisch een Amerikaanse kolonie was, zoals hij zelf schrijft.

Er zijn verschillende redenen waarom Kaplans boek lezenswaardig is. Hij praat veel met lokale ambtenaren en militairen zodat we een indruk kijken hoe die volken het zelf zien. Hij heeft bovendien aandacht voor de plaatselijke cultuur en geeft reisimpressies, wat de aantrekkelijkheid van zijn verslagen verhoogt. In zijn epiloog relativeert Kaplan dat je de huidige ontwikkelingen niet zomaar in de toekomst kunt projecteren. Wie weet wat nog kan gebeuren? De armoede blijft voorlopig ook groot. Naast alle modernisering, zo besluit hij, is van Borneo bijvoorbeeld “het beeld van sloppenwijken op palen eveneens bij me blijven hangen”.

Robert D. Kaplan, Het Aziatische kruitvat. Het einde van de stabiliteit in de Grote Oceaan. Uitg. Spectrum, 252 pp., pb., € 24,99, ISBN 978 90 00 33491 9.