fbpx
<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Katholieke zelfkritiek

KN Redactie 3 december 2015
image

Besançon, die zoals zoveel Franse intellectuelen ooit communist was maar later katholiek werd, schrijft met liefde en respect. Maar de Kerk is wel de weg kwijt, aldus Besançon, al leek ze die onder paus Benedictus XVI even te hervinden. Ooit beeldde de Kerk de synagoge af als een geblinddoekte vrouw. Maar hoe zit het met haar eigen oogkleppen? Kan zij “de werkelijkheid nog zien zoals zij is?”

Analyse van de denkfouten

Uit zijn Trois tentations dans l’Église weten we vanuit welk schema Besançon denkt. Na de Franse Revolutie stelde de Kerk zich tegenover de nieuwe tijd op. De tweede verleiding was echter de democratische, die nieuwe gevaren met zich meebracht. De derde en wellicht grootste verleiding is de islam, waar Nostra Aetate zo aan toegegeven heeft. Besançon maakt een analyse van de denkfouten.

Pijnlijk

Het is toch wel pijnlijk dat de postvaticaanse Kerk ondanks 1400 jaar geschiedenis, ondanks het lijden van haar gelovigen in islamitische landen, ondanks de Regensburger rede van paus Benedictus XVI en ondanks alle religieuze expertise in huis van bijvoorbeeld pater Samir Khalil Samir s.j., toch niet in staat blijkt de islam te zien zoals die is. Weliswaar komen Abraham, Jezus en Maria in de Koran voor, legt Besançon uit, maar dat zijn nauwelijks meer dan homoniemen: gelijke namen die andere personen aanduiden in een ander verhaal. Nostra Aetate beseft niet dat ze weinig of niets meer iets te maken hebben met de historische personen uit de Bijbel (al neemt dat niet weg dat ook homoniemen een eerste opening naar evangelisering kunnen zijn).

Enorme problematiek

Besançon geeft ook een perfecte analyse van de enorme problematiek waar de Kerk in de vorige eeuw tussen communisme en nazisme voor geplaatst werd. Paus Pius XII identificeerde het communisme terecht als het grotere gevaar. Dat inzicht is verloren gegaan. Besançon beschouwt het communisme als ontologisch gevaarlijker, juist omdat het nazisme ‘alleen maar’ misdadige leugen was en geen sluipende en subtiele pervertering van de waarheid. Ook al is het communisme geopolitiek ver teruggedrongen, in de jaren voor 1989 heeft het kunnen neerslaan in het Westen en werkt daar nu als een intellectuele bodemvervuiling (die zich uit in politieke correctheid).

Schrandere overwegingen

Ik kan de schrandere overwegingen van deze oude katholieke denker alleen maar aanbevelen. Ik vrees echter dat hij door de huidige generaties in de Kerk niet zal worden gehoord: die zijn te druk met klimaatverandering.

Alain Besançon, Problèmes religieux contemporains. Uitg. Éd. De Fallois, 274 pp., pb., € 22,-, ISBN 978 2 87706 899 4