fbpx
<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Koning Herodes

KN Redactie 9 januari 2015
image

De oude Herodes wordt met enig recht ‘de Grote’ genoemd. Hij was politiek uiterst handig, zij het rücksichtslos en gaf het door de Romeinen onderworpen Israël weer eigenwaarde met enorme bouwprojecten, waarvan de nieuwbouw van de Tempel het spectaculairste was. Na zijn dood ontstonden er troebelen die door de Romeinse generaal Varus werden neergeslagen. (Varus zou enkele jaren later sneuvelen in de slag bij het Teutoburgerwoud). Ook de provinciestad Sepforis in Galilea werd verwoest, zodat bouwarbeiders de stad kwamen herbouwen. Een van hen zou Sint-Jozef zijn geweest, uit het naburige Nazareth. Jezus groeide dus op dichtbij een centrum van Romeins-Griekse beschaving.

Voor de kindermoord van Bethlehem is buiten de Bijbel geen historische bevestiging te vinden, wat nog niet wil zeggen dat het niet gebeurd is. Het past perfect in het plaatje van meedogenloze doeltreffendheid waarmee Herodes regeerde. Helaas zijn diens memoires verloren gegaan, maar schrijver Abel Herzberg heeft ze weer te boek gesteld. Ik heb het boek al eens gelezen kort nadat het uitkwam in 1974, maar er stond me weinig meer van bij.

Nu ik het herlees, begrijp ik dat. Hoe geïnformeerd ook, dit is geen evocatieve historische roman, maar een psychologisch portret, geschreven door een oude Joodse advocaat met een KZ-verleden. We lezen hoe Herodes zijn bewind probeert te rechtvaardigen. Het was politiek rationeel, maar ook amoreel. Die klassieke tegenstelling komt tot een hoogtepunt als de koning zijn eigen vrouw Mariamme, die hij het meest liefhad van alle vrouwen, laat terechtstellen vanwege roddels.

Wat Herodes nog meer tot een verscheurde figuur maakt, is dat hij geen onverdachte Jood is en dat de manier waarop zijn familie het bewind van de Hasmoneeën-geslacht heeft overgenomen van twijfelachtige legitimiteit is. In Herodes’ bouwdrift en dadendrang wil hij het Joodse volk voor zich terugwinnen, suggereert Herzberg.

Zijn taal is dor en beschrijvend. Toch ontvouwt zich voor de lezer een historisch panorama van een ‘scharniertijd’ voor zowel Joden als christenen. Herzbergs inzicht in de psyche van een wrede autocraat is verrassend humaan en empatisch. Bij herlezing vond ik dit boek daarom veel indrukwekkender dan veertig jaar geleden.

Abel J. Herzberg, De memoires van koning Herodes. Uitg. Querido, 296 pp., pb., ISBN 90 214 9639 9.
Alleen antiquarisch en voor € 4,99 als ebook (ISBN 978 90 214 4482 6) te verkrijgen.