fbpx
<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Eigendunk der vooruitgang

KN Redactie 2 september 2015
image

Van Heraclitus stamt het gezegde dat eigendunk de achteruitgang van de vooruitgang is. Daaruit valt op te maken dat het concept van vooruitgang indertijd bij de Grieken bekend was, maar ook dat ze zich ervan bewust waren dat hoogmoed voor de val komt. Dat vond zijn neerslag in tal van mythologische verhalen. Wij zijn niet aan deze wetmatigheid ontsnapt door een wereld van permanente vooruitgang te ontwikkelen.

Alsof hun neus bloedt

Zoals na elke economische crisis wordt beweerd dat de herstelde economie voortaan vrij zal blijven van grote tegenslagen, zo was ook onze technische vooruitgang ontworpen als een perpetuum mobile van verbeteringen. Bij die eigendunk hield men geen rekening met repercussies voor het milieu en zelfs nu de nood toch duidelijk genoeg aan de man komt, zijn er velen die blijven doen alsof hun neus bloedt.

Achteruitgang in de vooruitgang

De antropoloog Malinowski onderzocht het seksuele leven van de ‘wilden’ in Melanesië vanuit een victoriaans superioriteitsgevoel, dat doorklinkt in de titel van zijn boek daarover: The sexual life of savages. Inmiddels is het zo dat onderzoek naar het seksuele leven van de moderne mens onder dezelfde titel zou kunnen worden gepubliceerd, want er is duidelijk sprake van achteruitgang in de vooruitgang.

Causaal verband

Het duurde lang voordat de primitieve mens doordrongen raakte van het causale verband tussen seksuele activiteit en de geboorte van kinderen. Voordien deden wilden geheel onnozel aan seks en ze wisten letterlijk niet goed waar de kinderen vandaan kwamen. De ontdekking van dat causale verband heeft enorme culturele consequenties gehad voor de ontwikkeling van het menselijk brein, van de woordentaal en van intergenerationele verantwoordelijkheid als bindmiddel van menswaardige samenlevingen.

Imaginaire volkssoevereiniteit

Onze cultuur en religie veronderstellen die causaliteit en als je die eruit weghaalt dan komt alles op losse schroeven te staan. Er is geen rationaliteit mogelijk zonder erkenning van dit verband. Daarom streven de vijanden van deze cultuur er ook naar die causaliteit te verdoezelen, zodat ze weer terug kunnen naar die oorspronkelijke onnozelheid van vóór de evolutionaire menswording.

Ontkoppeling seks en voortplanting

Een cruciale stap in deze verduistering is de ontkoppeling van seks en voortplanting, waarbij het laatste wel als accidenteel bijverschijnsel van het eerste wordt erkend, maar niet als het doel ervan. Dan is er ook geen hoger ordeningsbeginsel meer om mensen mee op te voeden, zodat de chaos zegeviert. Deze ijveraars háten de ratio, want die legt hen aan banden met logische regels waaraan niet valt te tornen. Die logica doet afbreuk aan hun imaginaire volkssoevereiniteit en is dus strijdig met de vooruitgang die ze menen na te streven.

Nieuwe heilstaat uitroepen

Het liefst zouden ze zien, dat alle verschillen volledig werden afgeschaft en dat elk onderscheid, volgens de oorspronkelijke betekenis van discriminare, buiten de wet werd gesteld. Causaliteit zou dan verboden moeten worden om regressie naar de verloren onnozelheid mogelijk te maken en een nieuwe heilsstaat te kunnen uitroepen. Deze strijd tegen de ratio geniet ook onder politici van linkse en/of liberale signatuur een merkwaardige populariteit en sijpelt zo door in het onderwijs.

Even totalitaire ambitie als IS

Het kan niet lang meer duren of boven de poorten van onze universiteiten komt te staan, dat de ratio erbinnen streng verboden is. Dan zal de eerste regel voor een academicus zijn, dat hij zijn verstand niet mag gebruiken. Maar zover is het nog niet helemaal en er zijn hier en daar nog wat haarden van verzet, waarvoor men echter een behandeling als die van de Vendée in petto lijkt te hebben. Mensen die last hebben van eigendunk schrikken vaak niet terug voor de radicale uitroeiing van hun tegenstanders. Hun ambitie is even totalitair als die van IS.

Genderideologie

Het gaat hier natuurlijk over die zonderlinge irrationele stroming van de genderideologie, die men gevoeglijk als een geestesziekte kan beschouwen. Met het homohuwelijk als symbooldossier wordt de heersende traditie opengebroken om vervolgens heel de rest te kunnen afbreken en tenslotte de laatste sporen van het klassieke causaliteitsdenken te kunnen uitwissen. Er is een nieuwe mens in de maak, zegt men, maar in feite gaat het om een terugkeer naar een voorhistorische onnozelheid die wordt voorgesteld als bevrijding uit gevangenschap in denkpatronen van christelijke, ja, erger nog, katholieke oorsprong.

Wijselijk van teruggekomen

Marx beschouwde bestrijding van het aristotelisme al als een noodzakelijke voorwaarde voor de schepping van een nieuwe mens, die vrij is van de heersende vooroordelen. In de USSR heeft men dit uitgeprobeerd, maar Rusland is daar wijselijk van teruggekomen en alleen het Westen probeert nu nog deze onnozele nieuwe mens voort te brengen. Men is er vol eigendunk mee doende, maar komt hopelijk spoedig tot de conclusie, dat het om achteruitgang gaat.

Ben Hoffschulte is rechtsfilosoof te Leuven.