<

Geef om katholieke journalistiek

doneer
Archief

Het gezin voedt op tot werken

KN Redactie 20 augustus 2015
image

Beste broeders en zusters, goedemorgen!

Na te hebben nagedacht over de waarde van de feesten in het gezinsleven, willen we vandaag even stilstaan bij iets dat hier een aanvulling op is, namelijk de arbeid. Beide maken deel uit van het scheppingsplan van God, het feest en de arbeid.

Een waardig leven

De arbeid, zo word algemeen beweerd, is noodzakelijk om het gezin in stand te houden, om de kinderen op te laten groeien, om de eigen geliefden een waardig leven te garanderen. Het mooiste wat je van een serieuze, eerbare persoon kunt zeggen is: “Het is een werker”, iemand die werkt, iemand die in de gemeenschap niet leeft op kosten van anderen. Er zijn zoveel Argentijnen tegenwoordig, ik heb het zelf gezien, en ik zou zeggen, zoals wij dat daar zeggen: ‘die niet leeft ondersteund door anderen’.

Het gezin voedt op tot werken

En eigenlijk draagt de arbeid, in zijn vele vormen, te beginnen met het werk in huis, ook bij aan het algemeen welzijn. En waar wordt die stijl van een werkzaam leven geleerd? Allereerst wordt die geleerd in het gezin. Het gezin voedt op tot werken naar het voorbeeld van de ouders: vader en moeder die werken voor het welzijn van het gezin en van de samenleving.

‘Zoon van de timmerman’

In het Evangelie wordt de Heilige Familie voorgesteld als een gezin van arbeiders, en Jezus zelf wordt “zoon van de timmerman” genoemd (Mt. 13,55) of kortweg “de timmerman” (Mc. 6,3). En Sint-Paulus laat niet af de christenen te vermanen: “iemand die niet wil werken, zal ook niet eten” (2 Tes. 3,10). – Dat is een mooi recept om af te vallen: niet werken, niet eten! –

Arbeid en geestelijk leven

De apostel verwijst hier expliciet naar een vals spiritualisme van sommigen die feitelijk leven op de kosten van de broeders en zusters en “alle inspanning uit de weg gaan” (2 Tes. 3,11). Toewijding aan arbeid en geestelijk leven zijn, in de christelijke opvatting, met elkaar verbonden, en er is helemaal geen tegenstelling tussen die twee. Het is belangrijk om dit goed te begrijpen! Gebed en werk kunnen en moeten in harmonie met elkaar zijn, zoals de heilige Benedictus leert. Gebrek aan werk brengt ook schade toe aan de geest, evenzeer als gebrek aan gebed schade toebrengt aan praktisch activiteit.

Een vergoddelijkte ‘markt’

Werken – en ik herhaal, in vele vormen – is eigen aan de menselijke persoon. Het geeft uitdrukking aan zijn waardigheid als een schepsel, geschapen naar het beeld van God. Daarom wordt er wel gezegd dat de arbeid heilig is. En daarom is de arbeidsverdeling een grote menselijke en sociale verantwoordelijkheid, die niet in de handen van enkelen kan worden gelegd of kan worden overgelaten aan een vergoddelijkte ‘markt’.

Bidden dat het werk niet zal ontbreken

Verlies van arbeidsplaatsen veroorzaken, betekent sociale schade toebrengen. Het bedroeft mij zeer als ik mensen zonder werk zie, die geen werk vinden en niet de waardigheid genieten om thuis brood op de plank te brengen. En ik ben verheugd als ik zie dat regeringsleiders alles doen om arbeidsplaatsen te vinden en trachten er voor te zorgen dat iedereen werk heeft. Werk is heilig, werk geeft waardigheid aan het gezin. Wij moeten bidden dat het werk niet zal ontbreken aan de gezinnen.

Het plan van de Schepper

Dus ook het werk, net als het feest, maakt deel uit van het plan van de God, de Schepper. In het boek Genesis wordt de aarde als een soort tuin achter het huis, toevertrouwd aan de zorg en de arbeid van de mens (Gen 2,8-15), en deze passage wordt voorafgegaan door enkele zeer treffende woorden: “Toen de Heer God aarde en hemel maakte, waren er op aarde nog geen wilde planten en groeide er geen enkel veldgewas, want de Heer God had nog geen regen op de aarde laten vallen en er was nog geen mens om de grond te bebouwen, om het water uit de aarde omhoog te halen en de aardbodem te bevloeien” (Gen 2,4b-6a). Dit is geen romantiek, dit is een openbaring Gods; en wij hebben de verantwoordelijkheid om deze openbaring ten volle te begrijpen en ons eigen te maken.

De schoonheid van de aarde

De encycliek Laudato si’, waarin een integrale ecologie wordt uiteengezet, bevat ook deze boodschap: de schoonheid van de aarde en de waardigheid van de arbeid zijn bestemd om met elkaar te worden verenigd. Zij hebben met elkaar te maken: de aarde wordt mooi als hij door de mens wordt bewerkt.

De armste gezinnen

Als de arbeid wordt losgemaakt van het verbond dat God met man en vrouw heeft gesloten, als het wordt losgemaakt van zijn spirituele eigenschappen, als het wordt gegijzeld door de logica van het gewin alleen, en de levensgevoelens misprijst, zal de vernedering van de ziel al het andere besmetten: ook de lucht, het water, het gras, het voedsel… het burgerlijke leven zal worden bedorven en de habitat wordt vernietigd. En de consequenties treffen vooral de armen en de armste gezinnen.

Vijandig tegen kinderen en ouderen

De moderne organisatie van de arbeid vertoont zo vaak de gevaarlijke tendens het gezin als een obstakel te beschouwen, een last, een passief element voor de arbeidsproductiviteit. Maar dan vragen we ons af: welke productiviteit? En voor wie? De zogenaamde “intelligente stad” is zonder twijfel rijk aan diensten en organisatie; maar zij stelt zich bijvoorbeeld vaak vijandig op tegen kinderen en ouderen.

Het gezin in gijzeling

Soms zijn er projectontwikkelaars die wel zijn geïnteresseerd in het beheer van de individuele arbeidskracht, om die samen te binden en te gebruiken of af te danken naargelang het economisch schikt. Het gezin is één groot test-laboratorium. Als de organisatie van de arbeid het gezin in gijzeling neemt, of er zelfs obstakels voor opwerpt, dan kunnen we ervan verzekerd zijn dat de menselijke samenleving begonnen is tegen zichzelf te werken!

De fundamenten van Gods schepping

Voor de christelijke gezinnen is deze situatie een grote uitdaging, maar tegelijkertijd betekent het voor hen ook een grote missie. Zij brengen namelijk de fundamenten van Gods schepping in de strijd: de identiteit en de verbintenis tussen man en vrouw, het voortbrengen van kinderen, de arbeid die de aarde onderwerpt en bewoonbaar maakt. Het verlies van die fundamenten is een ernstige aangelegenheid, en in ons gemeenschappelijk huis zijn er al veel te veel scheuren!

David tegenover Goliath

De taak waar we voor staan is niet eenvoudig. Soms komt het de verenigingen van gezinnen voor alsof ze staan als David tegenover Goliath… maar wij weten hoe dat gevecht is geëindigd! Wij hebben geloof nodig en list. God geve dat wij met vreugde en hoop zijn oproep ontvangen, in dit moeilijke moment van onze geschiedenis, zijn oproep om werk voor de waardigheid van onszelf en van onze gezinnen.

Lees hier de eerdere catecheses van paus Franciscus over het gezin. De algemene audiëntie van 19 augustus was Franciscus’ 99e. Lees hier een vooruitblik op de honderdste woensdagbijeenkomst, de ontmoetingen waar de paus naar uitkijkt en waar hij de harten van mensen weet te raken.