Correspondent in Rome
Rome was de bestemming van zijn bedevaart, maar door kniepijn moest diaken Dirk Van Erps in het Franse Châlons-en-Champagne opgeven. Toch keerde hij niet met lege handen terug: ook een onvoltooide pelgrimstocht kan je iets leren, ontdekte hij.
In 2009 voltooide Van Erps al een pelgrimage naar Santiago de Compostella. Vorig jaar ging de voormalig Europees topambtenaar uit Leuven met pensioen. Tijd genoeg dus voor een nieuwe pelgrimstocht.
Deze keer lonkte de Via Francigena, een bekende pelgrimsroute met Rome als eindbestemming. Nadat hij afgelopen Pasen de pelgrimszegen ontving, begon hij vanuit Brussel aan de tweeduizend kilometer lange tocht. Oud-collega’s zwaaiden hem uit.
Na driehonderd kilometer begon hij last te krijgen van een pijnlijke linkerknie. Van Erps besefte al snel dat zijn fysieke limiet was bereikt en pakte de trein naar huis.
“Eigenlijk kwam die kniepijn niet geheel als een verrassing”, zegt hij. “Gelukkig kwam uit medisch onderzoek naar voren dat mijn gewicht de oorzaak is. Daar is een remedie tegen: afvallen. Natuurlijk weet je dat zelf maar al te goed, maar als je van eten houdt, negeer je die signalen soms.”
“Ik was wel kilo’s aan het minderen vóór de tocht. Ik dacht dat proces te kunnen versnellen door het lopen. Maar dat was dus niet zo en het pakte anders uit. Ik kon niet meer verder lopen door de pijn. Er zullen nog meer kilo’s af moeten voordat ik het weer opnieuw kan proberen.”
Voor zijn pensionering, in 2022, werd Van Erps tot diaken gewijd. Hij heeft als aalmoezenier in de gevangenis van Haren in Brussel een aantal gedetineerden onder zijn hoede. “Hoewel ik jurist ben, was het gevangeniswezen een nieuw en geheimzinnig terrein voor mij. Het is een gesloten en onzichtbare wereld.”
“De gedetineerden wisten van mijn pelgrimage en werden tijdens mijn afwezigheid op de hoogte gehouden door mijn collega-aalmoezenier. Hij las hun mijn reisverslag voor.”
Een gedetineerde vond dat Van Erps vooral bezig zou zijn met eten, weet hij. “Dat is zo bij het pelgrimeren. Je wordt geheel teruggeworpen op je basisbehoeften: eten, drinken en slapen. Natuurlijk is het een luxe om in alle vrijheid zo’n pelgrimstocht te kunnen maken. Zij zitten vast in detentie en ik ben vrij.”
“Maar dat ‘vastzitten’ geldt niet alleen voor gedetineerden. Niet iedereen kan een voettocht naar Rome maken en daar maanden verlof voor krijgen. Juist als je de tocht fysiek kan maken, ben je vaak gebonden aan je baan en je gezin. Daar ben ik mij van bewust en des te meer ben ik dankbaar dat ik eraan kon beginnen.”
Want het allerbelangrijkste bij een pelgrimage is dat je geen deadlines en verplichtingen hebt, denkt hij. “Anders neem je die stress weer mee op je pad, wat je belemmert om je open te stellen voor indrukken en personen die je tegenkomt. Stress komt vanzelf, omdat je bijvoorbeeld op zoek moet naar een overnachtingsplek.”
Dat zoeken ging bij Van Erps niet altijd over rozen. Een keer moest hij wel vier kilometer verder doorlopen naar een ander slaapadres omdat zijn reservering niet bleek te bestaan.
Het allerbelangrijkste bij een pelgrimage is dat je geen deadlines en verplichtingen hebt
“Ik had geen huisnummer doorgekregen. Toen ik telefonisch contact opnam, leek men van geen reservering te weten. Terwijl ik wel betaald had! Dan voel je je wel even alleen en teleurgesteld. Waar ga je dan slapen?”
Toch vindt Van Erps pelgrimeren een van de mooiste dingen die er zijn. Begeleid door het mooie gezang van de veldleeuwerik ontmoette hij andere pelgrims op weg naar Rome.
Hij genoot van het natuurschoon en van mooie dorpjes zoals Dinant en Boult-sur-Suippe, waar hij als diaken de Mis mee kon vieren. Een hoogtepunt was het vieren van de Mis in de Abdij van Leffe, waar hij naast de abt mocht plaatsnemen.
Naast kaasjes en baguettes maakten briefjes met gebedsintenties en de rozenkrans deel uit van Van Erps’ bagage. “Zelf tot rust komen is een noodzakelijke voorwaarde om God toe te laten tijdens je voetreis en met Hem in verbinding te kunnen gaan door bezinning en meditatie.”
“Ook het ritme van je stappen helpt daarbij. Dat bracht me in een meditatieve trance. Dagelijks bad ik een uur de rozenkrans. Ik probeerde bij elk tientje iemand of een intentie speciaal mee te nemen.”
Veel wandelaars dragen een koptelefoon of oortjes om tijdens het lopen muziek te luisteren, maar Van Erps deed dat tijdens zijn pelgrimage bewust niet. “Zo kom je veel makkelijker in contact met de mensen die je tegenkomt.”
“Tijdens het lopen dwaalden mijn gedachten niet meer af naar mijn oude baan, maar dacht ik aan het heden en aan de gedetineerden die ik bezoek. Meer dan ooit ben ik ervan overtuigd dat gevangenenbezoek echt een werk van barmhartigheid is. Het is niet voor niets een van de werken van barmhartigheid die in Matteüs 25 staan.”
Hoewel het hem dit jaar niet gelukt is om zijn einddoel te bereiken, is Van Erps van plan om niet zomaar op te geven. “Mocht het volgend jaar niet haalbaar blijken om de voetreis opnieuw op te pakken, dan maken we er een fietspelgrimage naar Rome van.”
