Eindredacteur
Schotse wetenschappers hebben 42 verloren pagina’s van een eeuwenoud bijbelmanuscript terug kunnen halen. Er zijn onder meer stukken uit de brieven van Paulus bij die sterk verschillen van de tekst zoals wij die kennen.
Een team van de universiteit van Glasgow in Schotland deed onderzoek naar de Codex H, een van de belangrijkste manuscripten van het Nieuwe Testament. Dankzij geavanceerde onderzoekstechnieken hebben zij 42 verdwenen pagina’s van het manuscript kunnen reconstrueren.
De Codex H werd in de zesde eeuw geschreven en geldt onder meer vanwege zijn ouderdom als een belangrijk bijbelmanuscript. In de dertiende eeuw werd de Codex H door Griekse monniken uit elkaar gehaald: pagina’s ervan werden gebruikt als bindmateriaal en schutbladeren voor andere boeken. In de loop van de geschiedenis raakte het manuscript daardoor in stukjes en beetjes over heel Europa verspreid.
Dat de monniken zo’n oud manuscript vernietigden, was niet uit baldadigheid. In de middeleeuwen was het recyclen van oude boeken heel normaal, omdat schrijfgerei zeldzaam en kostbaar was.
Het Schotse team begon zijn onderzoek naar de Codex H vanuit de wetenschap dat het manuscript ooit opnieuw was geïnkt. “De chemicaliën in de nieuwe inkt lieten afdrukken achter op de tegenoverliggende bladzijden”, legt onderzoeker Garrick Allen uit op de site van de universiteit.
“Zo ontstond een spiegelafbeelding van de tekst, waarvan de sporen zelfs tot enkele pagina’s verderop doordrongen. Die tekstsporen zijn met het blote oog vrijwel niet te zien, maar met de meest recente onderzoekstechnieken hebben we een heel heldere afbeelding ervan kunnen maken.”
Daardoor zijn afbeeldingen ontstaan van pagina’s die in fysieke vorm niet meer bestaan. Een van de bijzonderste ontdekkingen die de wetenschappers deden, was een hoofdstukindeling van de brieven van Paulus zoals wij die tegenwoordig niet meer kennen.
Ook heeft het onderzoek inzicht gegeven in hoe mensen in de middeleeuwen met heilige teksten omging. Zo ontdekten de wetenschappers hoe zesde-eeuwse kopiisten bijbelteksten corrigeerden en in de marges van de pagina’s hun eigen opmerkingen toevoegden.
“Aangezien de Codex H zo’n belangrijke bron is voor onze kennis over de Bijbel, is het onvoorstelbaar dat we zo veel nieuwe dingen hebben ontdekt over hoe het manuscript er oorspronkelijk uit heeft gezien”, aldus Allen.
De Codex H is voor het eerst sinds eeuwen ook weer in te zien door een breed publiek. De universiteit van Glasgow heeft op zijn website een digitale versie van het manuscript staan.
