Na vijf jaar Missionaire Parochie in Nederland klinkt een recente toespraak van paus Leo XIV tot de Italiaanse bisschoppen tegelijk vertrouwd én uitdagend. Lukt het ons om minder naar aantallen te kijken als het om de vruchtbaarheid van de Kerk gaat?
Vijf jaar geleden mocht ik meewerken aan de visietekst van mgr. Jan Liesen voor het bisdom Breda, dat toen pionierde op het gebied van de Missionaire Parochie. God zal erin voorzien werd de titel, terwijl de paragrafen als titels kregen: Geloof, Leerlingen, Gemeenschap en De Weg.
U vindt de tekst nog op de website van het bisdom. Wat opvalt, is dat de presentatie op de website zich tot de eerste drie elementen beperkt en de Weg ongenoemd laat.
Toch was en is juist dat mijn favoriete paragraaf. Waarom? Vanwege de nadruk op de radicale navolging van Christus: “Of we ons al volleerd achten of beginners zijn in het geloof, of we vertrouwde wegen willen gaan of ook een nieuwe richting verkennen, we zullen het samen moeten doen, met Jezus en op zijn manier.”
En wat is Jezus’ manier? “Zijn weg is die van de graankorrel die in de aarde valt en sterft en zo veel vrucht voortbrengt (Joh. 12,24). Durven wij die weg te gaan? Durven wij op zijn belofte te vertrouwen?” Uitdagend, nietwaar?
Ik moest er weer aan denken toen onlangs mijn mening werd gevraagd over de aantallen nieuwe katholieken die we de laatste tijd in onze kerken mogen verwelkomen, ook bij ons in Amsterdam. Ik antwoordde dat “aantallen” een woord is waar ik allergisch voor ben als het gaat om de Kerk.
“Groot” en “veel” zijn geen evangelische waarden. Hoe vaak heb ik niet in de sacristie door een cynische koster horen zeggen dat er meer mensen op het priesterkoor waren dan in de kerk, alsof de viering daarmee zo niet ongeldig dan toch minderwaardig was?
Heeft Jezus zelf ons niet verzekerd dat Hij in ons midden is wanneer we samen zijn in zijn naam, ook als we ‘maar’ met z’n tweeën of drieën zijn?
U zult begrijpen hoe verheugd ik dus was toen ik in de toespraak van paus Leo XIV op 28 mei tot de Italiaanse bisschoppenconferentie precies dat las: “De Heer vraagt ons niet om de vruchtbaarheid van de Kerk af te meten aan criteria als aantal, zichtbaarheid of invloed.”
Paus Leo, zoals bisschop Liesen in 2021, breekt een lans voor de “logica van de kleinheid” als “de ware kracht van de Kerk”. Haar voorbeeld, haar Heer, is het Lam dat geslacht is; haar kracht is de Heilige Geest, die ons geschonken is op het kruis.
Met zijn pleidooi voor “gemeenschappen die minder bezig zijn met alles te behouden en vrijer zijn om Christus te verkondigen”, gemeenschappen die levendig en gastvrij zijn en in staat te bidden en te luisteren, bevestigt paus Leo de kernwaarden van de Missionaire Parochie.
Hij opent ook nieuwe vergezichten waar het gaat om de rol van de geloofsgemeenschap bij de christelijke initiatie van nieuwe katholieken: “Een volk wordt voortgebracht – ‘gebaard’ – door moeders en vaders in het geloof”, door een moedige catechese “die een weg van inwijding en voortdurende vorming is tot christelijk leven”.
Leven geven dus en leven delen, maar niet zonder te sterven aan onszelf, als “de graankorrel die in de aarde valt…”. Kan dat eens gethematiseerd worden op de volgende Missionaire Parochieconferentie?
Pater Marc Lindeijer SJ werkte tussen 2020 en 2023 voor de Missionaire Parochie in het bisdom Breda en is nu rector van de Krijtberg in Amsterdam.
