Thuisonderwijs ligt opnieuw onder vuur nu de Hoge Raad de regels voor de levensbeschouwelijke leerplichtvrijstelling heeft aangescherpt. Volgens Josien van Putten, vicevoorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs, heeft het oordeel een grote impact op gezinnen die thuisonderwijs geven.

De Hoge Raad vindt openbaar onderwijs “neutraal genoeg” voor wie zijn kind om levensbeschouwelijke redenen thuis wil houden. Waarom zien ouders dit type onderwijs juist niet als optie?

Van Putten: “Nederland kent vrijheid van onderwijs, gebaseerd op het idee dat de overheid niet bepaalt welke opvoedingsvisie ouders moeten volgen zolang kinderen goed onderwijs krijgen. Voor sommige ouders sluit geen van de beschikbare scholen aan bij hun diepste overtuigingen. De mogelijkheid van vrijstelling vanwege richtingsbezwaren is ooit ingevoerd om te voorkomen dat deze gezinnen gedwongen worden te kiezen voor onderwijs dat daarmee in strijd is.”

“Ook op openbaar onderwijs worden bepaalde opvattingen over mens, samenleving en waarden overgedragen. Daardoor kan het onderwijs dus per definitie nooit neutraal zijn. De kern van de discussie is hoeveel ruimte er is voor verschillen binnen het onderwijsstelsel. Voor een deel van de ouders ligt die ruimte juist in thuisonderwijs als alternatief, bijvoorbeeld wanneer de beschikbare scholen niet passen bij hun overtuiging.”

“Daarnaast zijn er kinderen die niet gedijen op school. Ook voor hen kan thuisonderwijs een passende onderwijsvorm zijn.”

Het OM heeft aangekondigd ouders die om levensbeschouwelijke redenen thuisonderwijs geven te willen vervolgen. Hoe is dat nieuws door jullie achterban ontvangen?

“Natuurlijk heeft dat impact; deze gezinnen richten hun leven in op thuisonderwijs. Zij hebben rechten en die worden nu in twijfel getrokken. Voor deze ouders gaat het om diepgewortelde levensbeschouwelijke of richtingsbezwaren. Die verdwijnen niet.”

“Tegelijkertijd zien we het als een bredere maatschappelijke vraag: hoe waarborg je de vrijheid van ouders, juist wanneer zij tot een levensbeschouwelijke minderheid behoren, terwijl je ook zeker wilt weten dat elk kind goed onderwijs krijgt? Daarom pleiten wij al langere tijd voor een duidelijke wettelijke regeling voor thuisonderwijs, zodat er duidelijkheid voor gezinnen én goed toezicht op de kwaliteit van het onderwijs is.

“De huidige discussie laat zien dat het wettelijke kader opnieuw moet worden bekeken. Wij vinden dat dit het beste in de wetgeving zelf kan worden opgelost, waar men zorgvuldig kan afwegen hoe je de onderwijsvrijheid en de verantwoordelijkheid van de staat voor goed onderwijs met elkaar in balans brengt.”

Een veelgehoord argument tegen thuisonderwijs is het gebrek aan toezicht. Hoe kijken jullie daar tegenaan?

“Dat argument is begrijpelijk en wordt ook door ons serieus genomen. Tegelijkertijd zien wij in de praktijk dat er goed en verantwoord thuisonderwijs gegeven wordt.”

“Ouders die hiervoor kiezen doen dat bewust en doordacht. Zij geven er met oog voor hun kinderen invulling aan, met aandacht voor ontwikkeling, leermiddelen en sociale contacten voor hun kinderen.”

“Voor sommige jongeren is het bovendien de enige manier waarop hun ontwikkeling en welzijn goed geborgd kunnen worden. Daarom vinden wij het belangrijk dat er een duidelijk wettelijk kader komt voor thuisonderwijs, met passend en proportioneel toezicht. Zodat de rechten van het kind gewaarborgd worden.”