Eindredacteur
Eind deze maand reist paus Leo XIV naar Frankrijk. Zijn bezoek kan een positieve impuls geven aan het geloof in een land dat ongemakkelijk met haar eigen katholieke achtergrond omgaat. De voorbereidingen zijn dan ook in volle gang.
Ja, paus Franciscus heeft Straatsburg, Marseille en Corsica bezocht, maar een écht, officieel pausbezoek heeft Frankrijk niet meer gezien sinds 2008. Nu is het eindelijk weer zover: van 25 tot en met 28 september zal paus Leo Frankrijk bezoeken. De hoofdstad Parijs, Mariaoord Lourdes en de noordoostelijke stad Metz staan op het programma.
In veel opzichten is deze pausreis er een volgens het boekje. Een beleefdheidsbezoekje aan het staatshoofd, ontmoetingen met religieuzen en clerici en een paar Missen voor massa’s mensen: die formule, die waarschijnlijk kant-en-klaar in een la van het pauselijke reisbureau ligt, wordt ook in Frankrijk keurig opgevolgd.
Is dit pausbezoek daarmee een invuloefening die de moeite van het volgen niet waard is? Pas du tout. Het bezoek van de Heilige Vader aan de ‘oudste dochter van de Kerk’, zoals Frankrijk in katholieke kringen ook wel genoemd wordt, is namelijk aan de oppervlakte misschien een gezellig familiebezoekje, maar heeft wel degelijk een paar hobbels en verrassingen in de aanloop meegemaakt – en wie weet volgen er eind september meer.
De relatie tussen Frankrijk, de Fransen en het katholicisme is er een van dubbelzinnigheden en gemengde gevoelens. De katholieke Kerk is er eeuwenlang dé volkskerk geweest en zelfs het kleinste gehucht heeft er een eigen kerkgebouw. Tegelijkertijd is de relatie tussen geloof en politiek in Frankrijk al eeuwenlang op z’n zachtst gezegd gespannen.
Dat is anno 2026 niet anders. Zo behandelde het Franse parlement in juni nog een wetsvoorstel dat priesters zou verplichten om het biechtgeheim te schenden wanneer ze tijdens een biecht signalen van seksueel misbruik opvangen. Vorig jaar overwoog de overheid uit bezuinigingsoogpunt Tweede Paasdag als vrije dag te schrappen.
Op maatschappelijk vlak is die dubbelzinnigheid niet anders. Net als in de Lage Landen is er sprake van voortschrijdende ontkerkelijking, maar ontdekken vooral jongeren juist in groten getale de weg naar de Kerk.
In 2025 werden rond Pasen meer dan 10.000 volwassen Fransen gedoopt; dit jaar waren dat er zelfs 13.000. Lourdes verbrak vorig jaar in oktober een bezoekersrecord en dit jaar was de Pinksterbedevaart tussen Parijs en Chartres met bijna 20.000 vooral jonge deelnemers groter dan ooit.
‘Het pausbezoek zal een moment van genade, eenheid en geestelijke vernieuwing zijn; iets wat we allemaal nodig hebben’
Katholiek Frankrijk zal daarom extra reikhalzend naar paus Leo XIV uitzien. Bisschop Benoît Bertrand, coördinator van het pausbezoek, vertelt op de speciaal daarvoor opgetuigde website dat de Franse Kerk zich intensief op zijn komst voorbereidt.
“We zijn intensief aan de slag om ervoor te zorgen dat deze pausreis zo vreugdevol, inspirerend en vruchtbaar mogelijk is voor onze Franse Kerk”, aldus bisschop Bertrand. “Het zal een moment van genade, eenheid en geestelijke vernieuwing zijn; iets wat we allemaal nodig hebben.”
Voor het pausbezoek zijn duizenden vrijwilligers gemobiliseerd om de voorbereidingen in goede banen te leiden. In Lourdes wordt gewerkt aan een enorm podiumkruis en zijn zusters druk in de weer met het naaien van de liturgische kleding die de paus tijdens zijn bezoek zal dragen.
En met reden, want maar liefst 150.000 mensen zullen naar het bedevaartsoord komen om de paus te zien. Op 3 september waren de toegangsbewijzen voor de pausmis daar al allemaal vergeven.
Een pijnlijk dilemma vormden de mozaïeken van priester-kunstenaar Marko Rupnik die op verschillende prominente plekken in het heiligdom van Lourdes te zien zijn. Rupnik is door meer dan twintig vrouwen van misbruik beschuldigd. De jezuïeten ontnamen hem in 2023 al zijn lidmaatschap van hun orde, maar de kerkrechtelijke procedure tegen hem loopt nog altijd.
De bisschop van Lourdes, Jean-Marc Micas, heeft in ieder geval het besluit genomen om die procedure niet af te wachten. Hij heeft alle mozaïeken van Rupnik in het heiligdom af laten dekken en is niet van plan om ze na afloop weer zichtbaar te maken, meldde OSV News begin september.
Op zijn laatste dag in Frankrijk brengt paus Leo een bezoek aan Metz. Deze bestemming lijkt wat willekeurig gekozen: Metz ligt in een uithoek van het land, is met 120.000 inwoners een naar Franse begrippen kleine stad en ligt ook op religieus vlak niet voor de hand.
Waarom wil de paus er dan toch naartoe? Om “een boodschap van vrede in het hart van Europa te laten horen”, aldus de organisatie van het pausbezoek. Maar dan kun je toch net zo goed naar Straatsburg gaan, nota bene een van de hoofdkwartieren van de Europese Unie?
Het geheim achter de keuze voor Metz zou wel eens kunnen schuilen in het congrescentrum in de stad, waar paus Leo een interreligieuze ontmoeting en een bijeenkomst over vrede zal bijwonen. Dat gebouw heet namelijk het Robert Schuman-congrescentrum, vernoemd naar de Franse staatsman die mee aan de wieg van de Europese Unie heeft gestaan.
Schuman was niet alleen de eerste voorzitter van het Europees Parlement, maar ook een overtuigd katholiek. Meer dan dertig jaar geleden startte het bisdom Metz zijn zaligverklaringsproces. In 2021 verklaarde paus Franciscus hem eerbiedwaardig, wat een stapje in de richting van een zaligverklaring is. Daarna bleef het stil rondom Schuman, in afwachting van een wonder op zijn voorspraak; een vereiste om zalig te kunnen worden verklaard.
Gaat paus Leo in Metz de zaligverklaring van Schuman aankondigen? Daar zijn tot nu toe geen concrete aanwijzingen voor, maar zeg nooit jamais…
Op 28 september doet KN verslag van paus Leo’s bezoek aan Metz. Volg het pausbezoek via onze socials en via kn.nl/pausreis.
