De muziekschool die pater kapucijn Bendedykt Paczka in 2017 oprichtte in de Centraal-Afrikaanse Republiek is niet alleen een leerplek, maar ook een toevluchtsoord in een door oorlog verscheurd land.
De Centraal-Afrikaanse Republiek is een van de armste en meest instabiele landen ter wereld. Al jarenlang wordt het land geteisterd door burgeroorlogen, stammenconflicten en een gebrek aan toekomstperspectief voor jongeren. Toch, of misschien juist daarom, besloot pater kapucijn Benedykt ‘Benek’ Paczka in de stad Bouar, in het westen van het land, een muziekschool op te richten.
Een paar kamers in een klooster, een paar instrumenten en een groot verlangen om kinderen iets te laten horen van een andere wereld. Dat was waar pater Paczka in 2017 mee begon. Toch meldden zich meteen al enkele honderden kinderen bij de African Music School. Ze wilden spelen, leren en ontsnappen aan het dagelijkse leven waarin geweerschoten vaker klinken dan gelach.
Volgens een rapport van de Verenigde Naties zorgen “onveiligheid, gewapende conflicten en klimaatschokken nog steeds voor veel ontheemding in het land, waar meer dan 460.000 mensen intern ontheemd zijn en meer dan 700.000 mensen als vluchtelingen in buurlanden verblijven”.
De school biedt lessen in onder andere toetsen, drums, basgitaar en elektrische en klassieke gitaar. Ook zijn er saxofoons, trompetten en bekkens. “Dat is echt veel. Het is een kans om een instrument vast te houden in plaats van een geweer. En dat verandert alles”, legt pater Paczka uit.
De leerlingen geven regelmatig concerten en de besten onder hen gaan naar muziekscholen over de hele wereld. Enkelen hebben beurzen ontvangen in Polen, Frankrijk en de VS. Docenten uit Europa komen voor kortere periodes naar Bouar om kinderen les te geven op de muziekschool.
Voor de families van onze leerlingen is deze school de hoop op een beter leven
Maar de muziekschool is meer dan een leerplek, het is een toevluchtsoord. “Een paar jaar geleden kwam een van mijn leerlingen naar me toe. Hij zei dat hij al twee dagen niets gegeten had. Mijn hart brak”, vertelt pater Paczka. Op de vraag waarom hij nu pas met die informatie kwam, antwoordde de jongen dat hij zich schaamde.
“Ik besloot op dat moment meteen in te grijpen en richtte meteen een kantine op voor alle kinderen”, vervolgt de pater. Vandaag de dag eet elk kind eerst, voor aanvang van de lessen. “Net als in het Evangelie: Jezus leerde ons lief te hebben, maar ook eerst te voeden.”
Diezelfde jongen die ooit twee dagen zonder eten zat, studeert nu in de Franse stad Nancy. Die symbolische reis van honger naar een Europese universiteit vervult pater Paczka met bijzondere trots.
“Er is geen enkele muziekdocent met een opleiding in dit land. Daarom willen we dat onze kinderen opgeleid worden tot muzikanten”, legt hij uit. “De school betaalt het lesgeld, maar in ruil verwachten we dat de jongeren die deze kans krijgen, terugkeren naar hun land en met hun talent en kennis de deur openen voor nog meer kinderen. Het is een eerlijke deal — zij krijgen een kans, en geven die vervolgens door.”
Ouders stellen groot vertrouwen in de school, zegt pater Paczka. “Voor de families van onze leerlingen is dit vaak de hoop op een beter leven. Een jongere die studeert, helpt niet alleen zichzelf, maar ook zijn familie. Als hij naar het buitenland gaat, draagt hij verantwoordelijkheid voor zijn dierbaren – en weet hij dat hij er niet alleen voor staat.”
Inmiddels wordt op de school ook het enige radiostation in de regio gerund, Radio Siriri. “Siriri betekent ‘vrede’”, legt pater Paczka uit. Hoewel het een evangeliserend doel heeft, verschaft het radiostation ook informatie over de situatie in het land.
“Stel je voor: mensen kopen kleine radiootjes om naar ons te luisteren terwijl ze op het veld werken”, zegt pater Paczka enthousiast. “Wij kapucijnen willen hier de blijde boodschap brengen via de media. Er is hier geen televisie, maar er is wél radio – onze radio.”
Recent is men ook begonnen met de bouw van een concertzaal waar de kinderen kunnen optreden. Binnen een straal van vijfhonderd kilometer rond Bouar is er geen enkele concertzaal te vinden. De zaal moet ruimte bieden aan zeshonderd mensen en is niet alleen bedoeld voor optredens, maar zal ook een essentiële opvangplek zijn tijdens het regenseizoen.
Dankzij dit soort initiatieven krijgt de stad Bouar iets dat niet te koop is: een gevoel van normaliteit en gemeenschap. “De ouders voelen trots, ze voelen dat hun kinderen een toekomst hebben”, aldus pater Paczka. (Vert./bew. Susanne Kurstjens)
