Eindredacteur
Crisis na crisis treft Venezuela, met de dubbele aardbeving van 24 juni als laatste tegenslag. De Kerk zet zich sindsdien onafgebroken in voor de tienduizenden getroffenen: “De Kerk, dat is niet de verwoeste gebouwen, maar de mensen.”
Op 24 juni trilde Venezuela op zijn grondvesten. Twee aardbevingen van 7,2 en 7,5 op de schaal van Richter troffen binnen een minuut tijd het land, waarbij vooral de kuststreek La Guaira en hoofdstad Caracas zwaar getroffen werden.
Inmiddels zijn er meer dan 5000 doden en 16.000 gewonden te betreuren. Nog eens tienduizenden Venezolanen worden nog altijd vermist onder het puin.
Zulke zware aardbevingen heeft het Zuid-Amerikaanse land al minstens een eeuw niet meegemaakt. In La Guaira is naar schatting 80 procent van alle bebouwing met de grond gelijkgemaakt. “De aanblik van het gebied is erg schokkend. Het is haast apocalyptisch”, zegt Regina Lynch, directeur van de internationale tak van Kerk in Nood, tijdens een persconferentie op 22 juli.
Eerder heeft ze aardbevingsgebieden bezocht in Pakistan en Haïti, en in Syrië heeft ze door oorlog vernietigde steden gezien, maar wat ze tijdens haar recente werkbezoek aan Venezuela aantrof, heeft ze nog nooit eerder meegemaakt, vertelt ze. “Overal bergen puin, zoekende reddingsteams, gravende bulldozers. En mensen die zitten te wachten of de lichamen van hun dierbaren gevonden worden.”
Helemaal middenin de ravage zit Raúl Biord Castillo, de aartsbisschop van de eveneens zwaar getroffen hoofdstad Caracas. “De tragedie is van onvoorstelbare grootte”, zegt hij. “Hele wijken zijn verdwenen. Ook talloze scholen, ziekenhuizen en kerken zijn verwoest.”
Er staan zo weinig gebouwen nog overeind dat er een groot tekort aan opvangplekken is. Veel mensen overnachten noodgedwongen in plastic tentjes op straat. Daarbij is het momenteel ook nog eens winter in de tropen, wat gepaard gaat met heftige regenbuien.
Al lang voor de aardbevingen ging Venezuela gebukt onder ernstige problemen. Onder voormalig president Nicolás Maduro lag de economie in duigen, Volgens schattingen van ontwikkelingsorganisaties waren voor de ramp al bijna acht miljoen mensen hulpbehoevend door voedseltekorten en een gebrek aan publieke voorzieningen. Ook met de democratie en de persvrijheid was het pover gesteld in het land.
In januari werd Maduro door de Verenigde Staten opgepakt en gevangengezet. Zijn opvolgster, waarnemend president Delcy Rodríguez, krijgt toenemende kritiek vanuit de bevolking vanwege de trage reactie van de overheid op de aardbevingen.
Wanneer hij de vraag krijgt welke invloed de politieke instabiliteit op de hulpverlening heeft, reageert aartsbisschop Biord terughoudend. “De aardbevingen komen op een moeilijk politiek moment”, zegt hij diplomatisch.
“De overheid geeft de Kerk ruimte om hulp te bieden. Onze Caritasinstelling is goed georganiseerd en wordt goed gewaardeerd. Hulp kan daardoor gegeven blijven worden. Zo kunnen we voorbij de politieke verdeeldheid bewegen om mensen te helpen.”
De hulp van de Venezolaanse Kerk wordt gecoördineerd door Caritas Venezuela. Die dienst heeft in de eerste tien dagen na de ramp ruim 10.000 kubieke ton aan hulpgoederen verspreid, vooral schoon water en voedsel.
“Als christenen zijn we aanwezig bij de mensen”, zegt Biord. “De Kerk, dat is niet de verwoeste gebouwen, maar de mensen. We bieden troost in de ziekenhuizen en voedsel in de tenten. We vieren Missen op straat en ontmoeten de mensen daar.”
Het belang van spirituele steun in een crisistijd als deze mag volgens de aartsbisschop niet onderschat worden. “We brengen de aanwezigheid en helpen mensen om te bidden. Iemand zei me laatst: ‘Zelfs atheïsten geloven momenteel in God.’”
Volgens Robyn Fieser, die namens de Amerikaanse hulporganisatie Catholic Relief Services ter plaatse is, zijn veel mensen ook psychisch zwaar getroffen door de aardbevingen. “Iedereen – letterlijk iedereen – die ik spreek heeft een trauma opgelopen”, vertelt ze aan OSV News.
Zo kent ze een vrouw die in paniek raakt van alarmgeluiden en heeft ze gehoord dat mensen de badkamerdeur openlaten als ze gaan douchen, omdat ze bang zijn dat ze bij een naschok opgesloten raken. Anderen kamperen pal achter hun eigen voordeur om zo snel mogelijk te kunnen vluchten. “Sommige mensen huilen non-stop. Het trauma-aspect van deze ramp mag niet onderschat worden.”
'Hoewel velen hier hun familieleden zijn verloren, voelen we de liefde en nabijheid van de katholieke wereldfamilie'
Wat ook niet meehelpt, is de wetenschap dat onder het puin nog duizenden lichamen liggen. “Je ruikt de geur van ontbinding”, zegt Fieser.
Ook in dat opzicht probeert de Kerk er voor de mensen te zijn, aldus aartsbisschop Biord. “We hebben wonderen gezien; er zijn mensen na tien dagen levend onder het puin uit gehaald. De reddingswerkers hebben goed werk verricht, daar zijn we dankbaar voor.”
Inmiddels is de hoop dat er nog levenden gevonden worden nihil. “Nu wordt er alleen nog naar lichamen gezocht”, zegt de aartsbisschop. “Er worden nu veel begrafenissen gehouden; de Kerk speelt daar een grote rol in. Veel mensen hebben troost nodig.”
De wereldkerk is na de aardbevingen snel in actie gekomen om noodhulp te bieden. Zo hebben onder meer Amerikaanse, Boliviaanse en Duitse katholieken geld en hulpgoederen gestuurd. Ook Nederlandse gelovigen zijn attent gemaakt op mogelijkheden om Venezuela te helpen. “Ik ben geroerd en dankbaar voor de hulp die de Kerken in het buitenland geboden hebben”, zegt aartsbisschop Biord.
Ook paus Leo XIV is hij dankbaar; de paus had op de dag van de ramp naar Venezuela gebeld en 100.000 euro beschikbaar gesteld voor noodhulp. “De Kerk is een familie. Hoewel velen hier hun familieleden zijn verloren, voelen we de liefde en nabijheid van de katholieke wereldfamilie.”
“De vernietiging is enorm geweest”, vervolgt Biord. “Nu is het tijd om te herbouwen. Eerst de ziekenhuizen en de scholen. Het leven gaat tenslotte verder: kinderen moeten naar school, zieken moeten verzorgd worden.”
De weg die Venezuela nu inslaat is lang, erkent de aartsbisschop, “maar er is veel geloof en veel eenheid. De Kerk is bij de mensen, zoals zij altijd is geweest en altijd zal blijven”.
