Oorspronkelijk stond MAGA voor een isolationistisch “America First”-beleid, dat vooral aansluiting vond bij de arbeidersklasse die genoeg had van eindeloze oorlogen. Hoe is de VS dan alsnog in een oorlog met Iran terechtgekomen?
Hoe kon Donald Trump, een hork van een man met weinig decorum, de Amerikaanse verkiezingen winnen? Die vraag hield velen bezig na 2016. Het beste antwoord kwam wellicht van hoogleraar Joan Williams in haar boek White Working Class uit 2017. Ze beschrijft daarin hoe vooral de blanke arbeidersklasse de Democratische partij verruilde voor Trumps MAGA (Make America Great Again)-beweging.
In haar boek legt Williams uit dat – in de beleving van de blanke arbeidersklasse – de Amerikaanse elite oneindig veel begrip heeft voor minderheden, maar ondertussen neerkijkt op de blanke arbeidersklasse, die gezien wordt als “dom en racistisch”. Trump sprak daarentegen hun taal: hij was direct en wars van politieke correctheid.
Wat bij Williams echter onderbelicht blijft, is Trumps antioorlogsretoriek. De werkende klasse levert al decennialang disproportioneel veel soldaten. Veel families kennen uit eigen ervaring de hoge prijs van de oorlogen in Irak en Afghanistan: doden, gewonden, posttraumatische stressstoornis en gebroken gezinnen. Trump beloofde een einde aan deze verspilling van bloed en geld en de aandacht naar het binnenland te draaien: naar banen, infrastructuur, betaalbare woningen en bewaakte grenzen.
Trump begon zijn tweede termijn in 2025 op een voorspelbare manier. Zijn tarievenoorlog leek er vooral op gericht om de VS weer te laten profiteren van zijn sleutelpositie in de wereldeconomie. Typisch America First, maar gaandeweg veranderde er iets. Ergens tussen de moord op Charlie Kirk, de oorlog in Gaza en de doofpot rondom de Epstein-documenten vond er een aardverschuiving plaats.
Vandaag lijkt de MAGA-beweging vooral onder invloed te staan van het prosperity gospel (welvaartsevangelie), christenzionisme en neoconservatisme. Allemaal aspecten die haaks staan op het oorspronkelijke op arbeiders gerichte, America First-karakter van de beweging.
Een hoofdrol in deze nieuwe koers is weggelegd voor televangelist Paula White, die bekendstaat als een prominent vertegenwoordiger van het prosperity gospel. Deze protestantse stroming meent dat God geloof beloont met materiële rijkdom en succes.
In wervende emails voor de verkiezingscampagne van Trump presenteerde White donaties als “zaden van geloof”. Deze transactionele theologie – investeren om te ontvangen – breidde zich uit naar de buitenlandse politiek door middel van het christenzionisme.
Het behoeft waarschijnlijk weinig uitleg dat de brede arbeidersbasis van MAGA vaak sceptisch staat tegenover een ‘bid en word rijk’-theologie. Maar voor Donald Trump past dit naadloos bij het winnaarsimago dat hij wil uitstralen.
Er is echter nog een tweede aspect dat ongetwijfeld aantrekkingskracht op hem uitoefende. Binnen het welvaartsevangelie heerst sterk het geloof dat de Joden het uitverkoren volk zijn en daarom aanspraak maken op het Heilig Land.
Op de website van White staat dat christenen moreel en geestelijk verplicht zijn het zionisme te steunen: “Dit is geen politiek, maar een manier om in harmonie te leven met het Woord van God.” Dit resoneert waarschijnlijk ook bij Trump, wiens grootste donateur de steenrijke Joodse zakenvrouw Miriam Adelson is. Adelson is een persoonlijke vriendin van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en financierder van zionistische organisaties zoals Birthright Israel en Yad Vashem.
Gedurende het conflict tussen Israël en Iran in juni vorig jaar ging het publieke debat in Amerikaanse conservatieve kringen steeds vaker over loyaliteit aan Israël. Op 13 maart schreef journalist John-Henry Westen dat zionisme de lakmoesproef was geworden voor iedereen die naar macht verlangde binnen de Republikeinse Partij. Dit zou volgens hem onder protestantse politici een sterk anti-katholiek sentiment voeden.
Veel trouwe Trumpaanhangers voelden zich bedonderd toen duidelijk werd dat hij veel verkiezingsbeloften niet zou inwisselen, maar alleen zijn loyaliteit aan Israël onwankelbaar bleef.
Hij haalde senator Ted Cruz aan, die de uitspraak “Christus is koning” in maart bestempelde als anti-joodse codetaal. In februari werd Carrie Prejean Boller uit de Religious Liberty Commission gezet na een confrontatie met voorzitter Paula White over zionisme. Boller vroeg publiekelijk om steun van de andere katholieke commissieleden, bisschop Robert Barron en kardinaal Timothy Dolan, maar die weigerden Boller bij te staan.
De sociale problematiek in de VS is nagenoeg uit het nieuws verdwenen. Alles lijkt nu alleen nog maar te draaien om de oorlog in het Midden-Oosten. Veel trouwe Trumpaanhangers voelden zich bedonderd toen duidelijk werd dat hij veel verkiezingsbeloften niet zou inwisselen, maar alleen zijn loyaliteit aan Israël onwankelbaar bleef. Zo werd het zionisme de belangrijkste splijtzwam binnen de Republikeinse Partij.
Boven de hoofden van de strijdende partijen cirkelden bovendien nog altijd de neoconservatieve haviken, terug van nooit weggeweest. Goed ingelichte kringen wisten al dat Trumps tweede termijn anders zou worden dan zijn eerste, mede door de benoeming van beruchte neoconservatieven op sleutelposities in zijn regering, zoals de interventiegezinde Marco Rubio en Pete Hegseth.
Op deze manier werd MAGA gekaapt door een soort agressief nationaal messianisme, dat zowel de universaliteit van de Kerk als de preferentiële optie voor de armen verloochent. Op alle mogelijke manieren zijn deze ideeën in strijd met de katholieke leer en geloofsovertuiging. Het welvaartsevangelie vervangt het kruis door de beurs, het zionisme schaadt de eenheid van christenen, introduceert een misleidende ‘tweesporenheilsleer’ en ziet in Israël de vervulling van bijbelse profetieën.
Tot slot proberen neoconservatieve politici zoals senator Lindsey Graham interventieoorlogen te heiligen. Paus Leo XIV heeft daarentegen herhaaldelijk en steeds sterker opgeroepen tot een onmiddellijk staakt-het-vuren en een terugkeer naar diplomatie om verdere escalatie en menselijk lijden te voorkomen.
Wat de uitkomst van deze oorlog ook moge zijn: het ziet ernaar uit dat Trump door dit militaire avonturisme de MAGA-beweging voorgoed ten grave heeft gedragen.
