“Voor het bereiken van volmaakte heiligheid is het van groot belang dat je je aandacht weet te richten op het zoeken daarvan en dat je daartoe je toewijding zoveel structuur weet te geven, dat je – net als bij lichamelijke oefeningen – met minder moeite grotere geestelijke kwaliteiten kunt verwerven dan een ander met meer moeite doordat je je schreden zorgvuldig weet te zetten.”

Moderne devotie

Met deze gebalde openingszin is de toon gezet van dit devote traktaat. Auteur Florens Radewijns is dan misschien minder bekend, maar hij geldt als de organisator van de moderne devotie in de veertiende eeuw. Het was Geert Grote die met zijn preken inspireerde en Radewijns die de eerste leefgemeenschappen structuur wist te geven.

In die gemeenschappen, zo weet de informatieve inleiding uiteen te zetten, kwamen de leden vaak samen om te lezen uit de traditie en daaromtrent te delen. Wellicht ontstond daaruit het verlangen en de stof om ook de vorming voor de nieuwe leden structuur te geven, zoals met dit boekje.

Geslaagde samenvatting

De tendens om de teksten van de kerkvaders te bundelen bestond al langer. Radewijns weet in die lijn van hun ascetische leer een geslaagde samenvatting te geven die tegelijk praktisch toepasbaar en genuanceerd is.

Bijna elke zin, zo blijkt uit de 284 voetnoten van deze tekst van amper dertig bladzijden, komt wel ergens uit een geschrift van heiligen als Bonaventura, Cassianus, Augustinus of Bernardus.

Vooral de strijd tegen de ondeugden wordt aangepakt, met de klassieke remedies als lezing, gebed, overweging van oordeel en straf, berouw, tranen, vasten, nachtwake, maar vooral door hun tegendeel, de deugden, op te bouwen.

Gevoel

Deze uitgave vormt een prima studiebundel, met heel wat extra informatie en de Latijnse grondtekst erbij. Slecht enkele atypische vertalingen trekken de aandacht.

Zoals het moeilijke affectus, dat als gevoel wordt vertaald, maar daardoor wordt een deugd gedefinieerd als een gevoel, wat natuurlijk niet de oorspronkelijke bedoeling is. Deze tekst heeft Radewijns blijkbaar niet afgewerkt.

Daarmee krijg je een brokstuk van een systematisch theoretisch-praktisch traktaat – anders dus dan de korte overwegingen van de Navolging van Christus. Kortom, een grondig en bondig gewetensonderzoek en deugdenplan voor klassiek gezinde zielen.