Wat we van Babylon weten komt voor een groot deel uit de Bijbel, en daar heeft deze oude beschaving bepaald geen goede reputatie. In ‘Een jaar in Babylon’ brengt historicus Daan Nijssen deze Mesopotamische cultuur in al haar facetten tot leven.

Een vraag die bij het quizprogramma De Slimste Mens zou passen: wat weet u van Babylon? Mesopotamië, hangende tuinen, de Babylonische ballingschap, koning Nebukadnezar en iets met een toren die nooit afgebouwd werd – wie alle vijf de antwoorden kan opnoemen is al een slimmerik, maar daarbij houdt de kennis van de meesten over deze oude stad wel op.

‘Hoer van Babel’

Babylon is in de vergetelheid geraakt, verzonken in de zeeën van tijd die de voorchristelijke geschiedenis vertroebelen. Wat we wel over de stad weten – of denken te weten – is vaak negatief.

Babel, zoals de bijbelse naam van de stad luidt, is tenslotte een vijand van Gods uitverkoren volk, een kwaadaardige plek van losbandigheid waar de Israëlieten in ballingschap naartoe werden gestuurd. De term ‘Hoer van Babel’ wordt niet voor niets in de Openbaring van Johannes gebruikt.

Feesten en crises

Is dat imago eerlijk tegenover de Babylonische beschaving, die zo’n tweeduizend jaar bestaan heeft? Nee, vindt historicus Daan Nijssen. In zijn boek Een jaar in Babylon brengt hij daarom niet alleen de stad, maar ook haar inwoners, haar cultuur en haar mythologie tot leven.

Hij transporteert de lezer naar het jaar 539 voor Christus, het jaar waarin de Perzische koning Cyrus de Grote de stad zal veroveren. In het boek volgen we de fictieve hogepriester Belsunu terwijl hij de rituelen, feesten en crises van dat jaar doorloopt.

Soms kiest Nijssen ervoor om gebeurtenissen voor zich te laten spreken in romanachtige passages, dan weer doet hij een stapje terug om commentaar te geven en te reflecteren op de gebruiken die hij beschrijft. Dat levert een aangenaam afwisselende leeservaring op; het is een beetje alsof je een geschiedenisdocumentaire leest.

Eerlijk

Ook verfrissend is dat Nijssen eerlijk toegeeft dat hij soms gebruiken beschrijft waarvan we niet weten waarom de Babyloniërs ze belangrijk vonden – onvermijdelijk wanneer je schrijft over een volk dat 25 eeuwen geleden leefde.

Met dit boek is Nijssen er goed in geslaagd om een oude beschaving van de vergetelheid te redden. Babylon krijgt een gezicht, geuren en geluiden. Wie geïnteresseerd is in de wereldgeschiedenis en in de tijd van het Oude Testament, mag dit verblijf in Babylon zeker niet overslaan.