Afgelopen maand bezocht ik met mijn vrouw en twee vrienden Maastricht. Naast een historisch rondje langs de oude stadsmuren naar het Vrijthof, kon een bezoek aan de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek natuurlijk niet uitblijven. Met name de naastgelegen Merodekapel met het beeld van Maria Sterre der Zee genoot onze aandacht.
De donkere kapel ligt links van de hoofdingang van de basiliek. Het devotiebeeld staat achter glas op een neogotisch altaar, omringd door bloemen en kaarsen. Bezoekers kunnen in het voorportaal van de kapel een van de driehonderd kaarsen aansteken en plaatsnemen om te bidden. De warme gouden gloed is een betoverend zicht.
De Sterre der Zee is een icoon van de stad Maastricht, maar toch stond het Mariabeeld niet altijd op deze plek. Het houten beeld is vervaardigd rond 1425 in Bohemen en was oorspronkelijk bedoeld voor de kapel van het franciscaner minderbroederklooster aan de Pieterstraat, minder dan vijf minuten lopen daarvandaan.
In de eeuwen die volgden moest de Madonna regelmatig verplaatst worden als gevolg van oorlogen of gedwongen verhuizingen van de kerkgemeenschap. Overal waar zij kwam, werd het Mariabeeld verbonden met wonderbaarlijke genezingen, waardoor er een grote volksdevotie ontstond.
Volgens Charles van Leeuwen van Maastricht University werd de titel ‘Sterre der Zee’ (lat. Stella Maris) in de achttiende eeuw met het wonderbeeld verbonden – waarschijnlijk een verwijzing naar het wapenschild van de stad – omdat ze werd gezien als beschermheilige van Maastricht.
In 1837 kreeg de Sterre der Zee een nieuwe plek in een zijbeuk van de Onze-Lieve-Vrouwekerk, die tijdens de Franse bezetting als wapenarsenaal was gebruikt en in dat jaar in ere werd hersteld. In 1865 werd deze plek echter betwist door de franciscanen, de feitelijke eigenaren van het Mariabeeld, die het graag terug wilden hebben.
De bisschop van Roermond, Joannes Paredis, moest ingrijpen: de Sterre der Zee was té belangrijk voor de Maastrichtenaren en moest een definitief thuis krijgen, dat voor iedereen vrij toegankelijk was. In 1903 verhuisde de Madonna naar haar huidige standplaats. De middeleeuwse Merodekapel werd opnieuw ingericht voor dit doel door architect Pierre Cuypers.
De ‘traditie’ van het verhuizen van de Sterre der Zee is echter niet helemaal vergeten, want het beeld wordt nog regelmatig in processie rondgedragen.
| In deze beeldrubriek in samenwerking met het Katholiek Documentatiecentrum Nijmegen (KDC) staat het Rijke Roomse erfgoed centraal. |
