Hoofdredacteur
De nieuwe pauselijk nuntius in Duitsland, de Nederlandse aartsbisschop Bert van Megen, heeft de Duitse bisschoppen gewaarschuwd tegen het uitstippelen van een eigen koers voor de Duitse Kerk, los van Rome en de wereldkerk.
Het was zijn eerste toespraak tot het voltallige Duitse episcopaat sinds hij in april door paus Leo benoemd werd tot nuntius – zeg maar de ambassadeur van de paus – in Berlijn. Bert van Megen sprak de bisschoppen op 28 september toe tijdens hun jaarlijkse najaarsvergadering in Fulda, die tot en met vandaag duurde.
En meteen maakte hij duidelijk waar hij stond in de discussie over kerkhervormingen in dat land: aan de zijde van zijn voorganger Nikola Eterović, die dertien jaar nuntius was in Duitsland, en aan de zijde ook van paus Franciscus en paus Leo, die zich allen zeer kritisch hebben uitgelaten over het vernieuwingstraject van de Duitse Kerk onder de noemer van de ‘Synodale Weg’.
Synodaliteit is een groot goed, maakte Van Megen duidelijk, maar hij beklemtoonde dat het ‘samen op weg gaan’ betekent, en dus nadrukkelijk niet: je eigen weg kiezen. Hiermee sluit hij zich aan bij de zorg van wijlen paus Franciscus, die zich beklaagde dat de Duitsers synodaliteit te ideologisch en te veel als organisatievraagstuk benaderden, in plaats van een gezamenlijk geestelijk traject.
Trouw aan de paus en de eucharistie zijn volgens de nieuwe nuntius onmisbaar om niet los te zingen van de katholieke wereldgemeenschap. De paus “bewaakt de zichtbare eenheid van de Kerk”, terwijl de eucharistie “de gelovigen steeds dieper binnenvoert in die eenheid”, met Christus als middelpunt.
“Samen behoeden zij de Kerk ervoor een loutere federatie van afzonderlijke gemeenschappen te worden, of zelfs een ngo met een christelijk sausje”, aldus Van Megen.
Synodaliteit, aldus de uit Limburg afkomstige aartsbisschop, “kan nooit alleen de zorg van afzonderlijke groepen zijn, terwijl anderen achterblijven. Het volk van God trekt samen door de woestijn. Ook de Goede Herder gaat op zoek naar het ene verloren schaap. Dit geldt niet alleen voor de Kerk, maar evenzeer voor het hele land.”
'Onze hoop is niet gegrond op menselijke concepten of strategieën, maar op de Heer, die zijn Kerk leidt en vernieuwt'
Daarmee kwam hij ook te spreken over de politieke spanningen in Duitsland, nadat de rechts-radicale AfD bij deelstaatverkiezingen in het oosten van het land ongekende verkiezingswinsten had geboekt.
“Er bestaan spanningen die soms vrijwel onoverbrugbaar lijken”, zei Van Megen. “Niet alleen de Kerk bevindt zich in een tijd van crisis en omwenteling; ook de Duitse samenleving vraagt zich steeds vaker af: Quo vadis? Waar gaat u heen?”
Die vraag maakte hij direct ook persoonlijk: “Ik sta nog maar aan het begin van mijn dienstwerk in Duitsland. Ik word me er steeds meer van bewust hoeveel ik nog niet weet of nog niet volledig begrijp. De afgelopen weken is mij duidelijk geworden dat het tijd zal kosten om de diepere spirituele en culturele stromingen van dit land werkelijk te begrijpen. Misschien gaat het er zelfs niet om alles onmiddellijk te begrijpen.”
Maar ondanks alle angsten en zorgen in deze “tijd van grote veranderingen”, benadrukte Van Megen dat de katholieke Kerk in Duitsland moet blijven beseffen dat “wij deze weg niet alleen gaan”.
“Juist daarom mogen wij vol vertrouwen naar de toekomst kijken. Onze hoop is niet gegrond op menselijke concepten of strategieën, maar op de Heer, die zijn Kerk leidt en vernieuwt. Waar wij in gemeenschap met Hem blijven, waar wij naar elkaar luisteren, waar wij de eenheid met de universele Kerk en de opvolger van Petrus bewaren, daar kan de Heilige Geest nieuwe wegen openen.”
