De Laudato Si’ Alliantie zet zich al jaren in om het ecologische en sociale gedachtegoed uit paus Franciscus’ gelijknamige encycliek door Nederland te verspreiden. Sinds twee maanden is Ineke Roex de nieuwe coördinator van de Alliantie.
Roex is enorm blij dat de functie van coördinator op haar pad kwam. Haar geloof en liefde voor de natuur komen daarin samen. Ze is erg enthousiast over de encycliek van paus Franciscus en de inzet van bisschop Gerard de Korte om Laudato si’ in Nederland onder de aandacht te brengen.
De kern van de encycliek is volgens haar de integrale ecologie: het idee dat de schepping een cadeau is van God en dat alles met elkaar verbonden is. “We zijn volgens het scheppingsverhaal heerser over de natuur, maar geen meedogenloze heerser. We moeten leiderschap met dienstbaarheid combineren.”
Het principe van integrale ecologie heeft voor haar ook een diepreligieuze dimensie: “Je kunt een verbinding tussen jou en God ervaren, de verbinding met jezelf en tussen jou en de ander. Die ander kan ook een vogel in de lucht zijn. In de schepselen om mij heen kan ik het mysterie van God ontwaren.”
Paus Franciscus spreekt in Laudato si’ over ecologische bekering. Daar bedoelt hij mee dat je je bewust wordt dat de schepping een geschenk is van God waar we voor moeten zorgen, dat alles met elkaar samenhangt en dat je een houding aanneemt van dankbaarheid en verwondering.
Roex ervaart dat vaak zelf. “Die dankbaarheid overstijgt mij en dan wil je iets teruggeven. In je ecologische handelingen kan je je dankbaarheid uiten. Met alles wat je doet kan je opbouwen of afbreken, maar iedere daad heeft zin. Je moet in je handelen telkens nagaan of je aan het algemeen belang denkt of alleen aan jezelf.”
Ze werd zich extra bewust van het belang van integrale ecologie toen haar zoontje leukemie kreeg. “Kinderen leren in het onderwijs om zelfstandig te zijn, maar toen mijn zoontje ziek werd, was ik compleet afhankelijk van anderen.”
“Het eerste moment was een religieuze ervaring. Hij kreeg via een transfusie bloed van iemand die dat zomaar had gegeven. Als die persoon, die mijn zoontje niet eens kent, die daad van liefde niet had verricht, was mijn zoontje overleden. Daar word je zo nederig van.”
“Dat je het allemaal niet alleen kan in het leven was een enorme les voor mij”, vervolgt ze. “Een aantal mannen maakt de wereld kapot, maar er zijn ook mensen die de wereld veel mooier maken.”
Het geloof speelt vanaf haar prilste jeugd een grote rol in haar leven. Dat kreeg ze mee van haar vader, een uitgetreden priester en docent levensbeschouwing. “Al zijn vrije tijd werkte hij in onze tuin in de Limburgse heuvels. Dat was voor hem zijn dagelijks gebed.”
“Van hem heb ik geleerd dat je door de verwondering over een opkomende plant God kan ontmoeten. De natuur heeft de kwaliteit om God te ervaren, dat heb ik altijd zo beleefd.”
Zeven jaar geleden overleed haar vader plotseling. Net daarvoor had ze gehoord over voedselbossen. “Ik vond dat zo inspirerend en dacht opeens: ik wil ook een voedselbos. Toen ons ouderlijk huis verkocht moest worden, voelde ik heel sterk dat ik met een voedselbos het project van mijn vader voort moest zetten.”
“Ik ben een opleiding gaan volgen, heb in Groesbeek een stuk grond gekocht en ben zo’n bos begonnen. In een voedselbos grijp je niet in; je legt het aan volgens een plan om de mens en ieder dier een plek te geven. Voor mij is dat een gelovig project.”
“Ik kon de verbinding tussen geloof en natuur niet echt delen met de mensen om mij heen, ik deelde dat enkel met mijn vader. Toen Laudato si’ meer vorm kreeg in Nederland, ontdekte ik dat ik niet de enige was met liefde voor de natuur in combinatie met het geloof.”
Toen Roex de vacature voor coördinator van de Laudato Si’ Alliantie zag, dacht ze meteen: dit is de baan voor mij, ook al was ze in haar professionele leven met heel andere dingen bezig. Als cultureel antropologe deed ze wetenschappelijk onderzoek naar moslimextremisme.
Ze ervaart haar nieuwe functie als een groot geschenk. “Ik ben heel enthousiast over deze baan omdat er van alles borrelt. Je kan heel droevig worden van kerksluitingen en vergrijzing, maar ik zie veel dingen gebeuren. Er is meer interesse, juist ook van mensen die geen katholieke achtergrond hebben.”
De Alliantie richt zich op drie pijlers: parochies ondersteunen om iets te doen met Laudato si’, het stimuleren van een rechtvaardige economie door bewustwording te creëren over wat je als Kerk en individu met je geld doet, en op kerkvernieuwers, in het bijzonder jongvolwassenen.
“Een aantal mannen maakt de wereld kapot, maar er zijn ook mensen die de wereld veel mooier maken.”
Elke parochie heeft zijn eigen behoeftes; daarom zet de Alliantie vooral in op het ondersteunen van lokale vrijwilligers. “Ik wil zelf in ieder geval de lijn voorzetten die in gang is gezet met de drie pijlers. Ik hoop dat we door de initiatieven die we ontplooien mensen kunnen inspireren. Ook willen we mensen die nog niet zoveel kennis hebben van integrale ecologie ondersteunen.”
De Alliantie gaat veel samenwerkingen aan, zoals met de protestantse zusterorganisaties A Rocha en Groenekerken. “We hebben samen de concrete handleiding Zin in geld geschreven, waarmee parochies kunnen kijken of hun geldbeheer overeenkomt met de waarden waar wij achter staan.”
“Een ander initiatief waar mijn collega Matty van Leijenhorst samen met A Rocha en Groenekerken hard aan heeft gewerkt, is een liturgische handreiking voor groene rituelen die aandacht geven aan rouw en vreugde rondom de schepping en het klimaat.”
Roex vindt het belangrijk om niet met het vingertje te wijzen, want dat roept veel weerstand op. “We zijn allemaal geen heiligen, we doen ons best op onze eigen manier. Klimaat en natuur staan bijna niet meer op de politieke agenda, maar er zijn ook dingen genormaliseerd. Zo is het aanbod van biologische voeding in supermarkten enorm toegenomen.”
“Tegelijk merk je dat moedeloosheid kan veranderen in onverschilligheid. Dat biedt geen perspectief, daar worden mensen niet blij van”, zegt ze.
“Voor mij is een van de belangrijkste bijbelse boodschappen dat je iedere dag opnieuw kan beginnen. Mensen hebben vaak geen idee wat hun handelingen veroorzaken. Eén sigarettenpeuk kan duizend liter water vervuilen; daarom heeft het oprapen van één peuk al zin. Er is veel ellende, maar met kleine daden kan je enorm veel bereiken.”
