Met het samenstellen van een getuigenlijst is dinsdag een eerste stap gezet in het assisenproces rondom de Vlaamse missionarissen die in de jaren tachtig in Guatemala vermoord werden. Vijf toenmalige regeringsleiders staan terecht: “We hopen eindelijk de volledige waarheid te horen.”
De Vlaamse scheutisten Walter Voordeckers, Ward Capiau en Serge Berten verbleven begin jaren tachtig in Guatemala om pastoraal werk te verrichten onder de plattelandsbevolking. De drie missionarissen trokken zich de uitbuiting van arme boeren door grootgrondbezitters aan en werden daardoor een doelwit van het repressieve regime van generaal Efraín Ríos Montt.
Tussen 1980 en 1982 werden Voordeckers en Capiau vermoord en verdween Berten – men gaat ervan uit dat hij ook vermoord is. Bijna veertig jaar lang bleef hun zaak onopgelost, maar inmiddels wil het Belgische gerecht een poging doen om enkele kopstukken uit die tijd alsnog te vervolgen voor hun betrokkenheid bij de dood van de missionarissen.
Vijf Guatemalteekse regeringsleiders uit de jaren tachtig zijn aangeklaagd. Of zij ook naar België zullen komen voor de rechtszaak is onzeker; een aantal zou in het buitenland al straffen uitzitten voor onder meer corruptie en moord.
Niet de daadwerkelijke moordenaars en ontvoerders, maar de ‘eindverantwoordelijken’ worden dus aansprakelijk gesteld. “De juridische vraag wordt of je mensen die aan het hoofd stonden van zo’n moordmachine, verantwoordelijk kan stellen zonder dat ze effectief bloed aan hun handen hebben”, verklaart Michaël Verhaeghe, de advocaat van de nabestaanden, aan persbureau Belga.
“Om te kunnen oordelen over die periode, zal het belangrijk zijn om de context goed uit te leggen”, vervolgt hij. “Daarom zullen we aandringen om beeldmateriaal uit die periode ter beschikking te stellen aan de jury.”
Op 13 juni vond een twee uur durende zitting plaats bij het hof van assisen in Leuven, ter voorbereiding op het eigenlijke proces, dat in december zal starten. Daar werd onder meer een getuigenlijst opgesteld. “Voor het assisenproces zullen getuigen overkomen uit Guatemala, nabestaanden en kennissen van de vermoorde scheutisten en experts van de situatie destijds”, vertelt Carlos Colson, lid van de belangenorganisatie Guatebelga tegen Kerknet.
Ook Raf Allaert, voorzitter van Guatebelga, zal optreden als getuige. Hij was destijds pastoor in Puerto San José, waar hij samenwerkte met Serge Berten tot diens ontvoering.
Volgens Colson is de zaak na al die jaren in “een stroomversnelling” terechtgekomen. “We hopen eindelijk de volledige waarheid te horen en objectief vastgesteld te zien, dat de schuldigen – niet de kleine garnalen maar de mensen die de moordmachine organiseerden – eindelijk veroordeeld worden”, zegt hij.
Het proces gaat niet alleen om het afsluiten van het verleden, legt hij uit. “We hopen dat de nog steeds onderdrukte bevolking in Guatemala een hart onder de riem wordt gestoken en dat hedendaagse dictators een signaal krijgen dat uiteindelijk recht geschiedt.”
