De heilige Lucia gaf al haar bezittingen aan de armen, maar dat kon haar heidense bruidegom niet waarderen. Hij liet haar vreselijk folteren, en toch gaf Lucia geen kik. Maar wat is het verhaal achter die schaal met ogen waarmee ze vaak afgebeeld wordt?
Volgens de legende bezocht Lucia met haar zieke moeder Eutychia het graf van de heilige Agatha. Dat lag niet ver van Syracuse in de plaats Catania. Toen moeder op wonderbare wijze genas, schonk Lucia al haar bezittingen aan de armen.
Maar haar heidense bruidegom kon dat niet waarderen en klaagde haar aan vanwege haar geloof in Christus. Daardoor bracht je namelijk geen offers aan de Romeinse afgoden. En zo sloot je je ook af van het sociale leven, want elke openbare manifestatie begon destijds met een offerritueel aan de goden.
Omdat de keizers goddelijke waardigheid droegen, werd er ook geofferd aan de geest van de keizer. Wie dat weigerde, stelde daarmee een openbare daad van ongehoorzaamheid of zelfs majesteitsschennis.
Lucia werd ertoe veroordeeld om in een bordeel te gaan werken. Maar zelfs een span ossen kon haar niet van haar plaats krijgen, zo onverzettelijk bleek zij. Ook op de brandstapel had zij nergens last van. Tenslotte stootte de beul haar een zwaard door de keel.
Lucia wordt vereerd als patrones van het licht in de ogen: van blinden en slechtzienden, van artsen, oogartsen en opticiens.
Over de plaats waar zich haar stoffelijke resten bevinden, bestaan twee tegenstrijdige overleveringen. Volgens de een rust zij in een kerk in Venetië, volgens de ander in een kerk te Metz. Haar legendarische levensbeschrijving uit de vijfde of zesde eeuw verscheen pas nadat er in Syracuse een aan haar gewijde kathedraal was gebouwd.
Zij wordt afgebeeld met een dolk door haar hals, of met een schaal waarop twee ogen liggen. Dat is een toespeling op de betekenis van haar naam (afgeleid van het Latijnse lux, licht).
Later vormde zich om die schaal met ogen weer een nieuwe legende: om gevrijwaard te blijven van opdringerige jongemannen die haar godsdienst en haar persoon niet zouden respecteren, zou zij zichzelf de ogen hebben uitgestoken…
Zij wordt vereerd als patrones van het licht in de ogen: van blinden en slechtzienden, van artsen, oogartsen en opticiens. Haar voorspraak wordt onder meer ingeroepen tegen keelpijn (vanwege de dolksteek waarmee ze gedood werd), tegen oogkwalen en -ziekten, en blindheid (ook geestelijk).
Omdat haar feest haast midden in de winter valt, wordt zij vooral in Scandinavische landen in verband gebracht met midwintergebruiken; daar komen veel kaarsjes en lichtjes aan te pas, passend bij deze tijd van het jaar. (Bewerking: Susanne Kurstjens)
