Expert in karaktervorming en columnist bij Katholiek Nieuwsblad
In 1891 schreef paus Leo XIII de iconische encycliek Rerum novarum, over de bescherming van de mens in een industrieel tijdperk. 135 jaar later schrijft Paus Leo XIV een vier keer zo dikke encycliek, Magnifica humanitas, over de bescherming van de mens in een tijd van kunstmatige intelligentie.
Tijdens de industriële revolutie ontstond de angst dat machines de mens zouden vervangen als arbeidskrachten. Die angst is terug met de opkomst van AI en robotica.
Maar de werkelijke vraag op de tafel van 2026 is niet louter economisch. De vraag is of technologie de relaties tussen mensen kan vervangen. Het antwoord zal voor de meeste katholieken vanzelfsprekend nee zijn, ook voor mijzelf.
Als je het mij vraagt, dan is er niet zozeer een technologische crisis in de maatschappij, maar een crisis van menselijkheid. De ontmenselijking die AI teweegbrengt is daar een uiting van. Ik denk dan ook dat de Heilige Geest, door middel van de paus, ons als Kerk en als maatschappij uitnodigt om te herontdekken wat het betekent om mens te zijn en om ons als mensen tot elkaar te verhouden.
Goede en gezonde relaties opbouwen gaat niet vanzelf. Volgens mij is het iets wat we moeten leren en waar ontzettend veel bij komt kijken: empathie kweken, leren goede gesprekken te voeren, deugden eigen maken zoals loyaliteit, oprechtheid en vriendelijkheid, groeien in zelfkennis en ga zo maar door.
Als je uit een liefdevol christelijk gezin komt waar je ouders bewust tijd en energie staken in jouw opvoeding, dan heb je dit soort dingen wellicht ‘vanzelf’ geleerd. Maar laten we eerlijk zijn, veel van ons hebben in onze jeugd niet gezeten op een ‘goede school van menselijkheid’. We weten niet goed hoe we goede relaties op kunnen bouwen en hebben simpelweg nooit het goede voorbeeld gezien.
Veel zoekende mensen kloppen aan bij de lokale kerk, op zoek naar Gods liefde. Om ze daarin te begeleiden heeft catechese over het geloof een centrale rol. Het is van wezenlijk belang om de geloofsbelijdenis, de sacramenten, de moraal en het gebedsleven te verkennen en eigen te maken om te ontdekken wie God is.
Terwijl we God leren kennen, groeien we in menselijkheid
De encycliek van paus Leo XIV laat zien dat er naast de geloofsleer net zoveel behoefte is aan een catechese van menselijkheid. Zouden we daar als parochies niet net zoveel prioriteit aan moeten geven?
Een goed voorbeeld van zo’n soort catechese van menselijkheid vind ik de Alpha-cursus en het Sycamore-aanbod. Je leert daar niet alleen over de christelijke leer.
Je leert te spreken met anderen over levensvragen, twijfels en verlangens. Je leert je kwetsbaar op te stellen. Je leert te luisteren en anderen de ruimte te geven zonder te oordelen.
Terwijl we God leren kennen, groeien we in menselijkheid. Die groei vraagt om vlees en bloed, om harten die durven te falen en lief te hebben. Laten we die heilige taak alsjeblieft nooit overlaten aan een algoritme.
