Expert in karaktervorming en columnist bij Katholiek Nieuwsblad
Ik zou nooit hardop beweren dat de toekomst van Kerk afhangt van wat ik doe. Ik weet theoretisch wel beter. En toch merk ik hoe makkelijk die gedachte via een achterdeur mijn handelen binnensluipt.
Onbewust ga ik me gedragen alsof alles afhangt van mijn inzet, mijn onderwijs en mijn organisatietalent. Het is een subtiele verschuiving van vertrouwen op God naar vertrouwen op eigen kracht.
Die blinde vlek werd voor mij pijnlijk zichtbaar toen ik het werk van Jean-Baptiste Chautard tegenkwam, de Franse trappistenabt die de spirituele klassieker De ziel van het apostolaat schreef (waar hopelijk snel een hedendaagse Nederlandse vertaling van komt!).
Chautard hield me een nogal confronterende spiegel voor. Hij waarschuwde voor wat hij de “ketterij van de actie” noemt. Dat klinkt zwaar, maar hij doelt op iets heel herkenbaars: de neiging om onszelf zozeer te verliezen in uiterlijke activiteiten dat we onze secundaire rol over het hoofd zien.
We gaan geloven dat het succes van de Kerk afhangt van onze eigen talenten, onze strakke planningen en onze tomeloze inzet. Het deed me denken aan een waarschuwing van paus Franciscus in Evangelii gaudium. Hij spreekt daarin over een vorm van “neopelagianisme”: het risico dat we uiteindelijk alleen nog maar vertrouwen op onze eigen kracht en ons daardoor onbewust boven anderen verheven voelen.
In begrijpelijk Nederlands: de hoogmoed van de druktemaker. Ik herken die valstrik direct. Zeker nu er een nieuwe wind lijkt te waaien en steeds meer jongeren belangstelling tonen voor het geloof voel ik een enorme verantwoordelijkheid. Ik wil meedenken, schrijven, workshops geven en plannen maken.
'Sluipergewijs verandert mijn enthousiasme dan in een activistische modus. Mijn agenda krijgt voorrang op de intimiteit met Christus. Net als Martha in het Evangelie ben ik druk met van alles en nog wat, terwijl ik de bron van dat alles uit het oog verlies'
Maar sluipergewijs verandert mijn enthousiasme dan in een activistische modus. Mijn agenda krijgt voorrang op de intimiteit met Christus. Net als Martha in het Evangelie ben ik druk met van alles en nog wat, terwijl ik de bron van dat alles uit het oog verlies.
De scherpe bewoordingen van Chautard en de paus kunnen misschien wat ongemakkelijk aanvoelen voor onze nuchtere volksaard, maar mij doen ze goed. Het is een confronterende gedachte: als ik wie ik ben niet verenig met de persoon van Christus, is mijn werk uiteindelijk steriel. Dan ben ik wel heel actief, maar niet vruchtbaar.
Gelukkig heb ik mensen in mijn omgeving die me af en toe weer even met beide benen op de grond – of liever gezegd: op mijn knieën – zetten. Zij wijzen me weer richting het tabernakel. Het is een heilzame les in nederigheid: beseffen dat het de Heilige Geest is die de harten van mensen werkelijk raakt.
Ik mag meewerken, zeker, maar alleen als instrument. En als ik de tijd neem voor die stille omgang met Christus, dan merk ik dat de vrucht niet komt uit mijn drukte, maar uit zijn genade.
