“Kinderen zijn net zoveel van hun tijd als van hun ouders.” Die uitspraak hoorde ik ooit in een les marketing. Ik vond hem toen nogal kort door de bocht, maar nu weet ik beter. En ik zou nog een stap verder gaan: vanaf een jaar of veertien zijn kinderen misschien wel meer van hun tijd dan van hun ouders.
Een opvoeding geven die niet meteen strookt met de tijdsgeest is daarom hard werken. In de eerste plaats omdat je zelf maar beter stevig in je schoenen staat: niemand raakt het respect van een puber zo snel kwijt als de volwassene die niet rustig en feitelijk kan antwoorden op kritische vragen.
En dat respect, dat is onontbeerlijk als je wilt dat je kinderen niet te veel gaan lijken op hun leeftijdsgenoten. Al wil ik die leeftijdsgenoten nu ook niet de zwartepiet toeschuiven: het probleem ligt volgens mij niet zozeer bij de jeugd van tegenwoordig, maar veeleer bij de tijdsgeest van tegenwoordig.
Als moeder denk ik wel eens na over de vraag wat het grootste euvel van dit tijdperk zou kunnen zijn. Kwestie van goed voorbereid voor de dag te komen – ken je vrienden goed, maar je vijanden beter, weet u wel. Een antwoord verzinnen is niet makkelijk; er zijn immers best veel zorgwekkende tendensen.
De alomtegenwoordigheid van schermen, het doorgedreven individualisme, het gebrek aan nuance in het maatschappelijk debat en de artificiële intelligentie die ons verleert hoe fijn het is om zelf na te denken, om er maar een paar te noemen.
‘Het grootste kwaad zit volgens mij in het feit dat de jongeren van vandaag nauwelijks nog vooruitdenken’
Maar het grootste kwaad, dat zit volgens mij in het feit dat de jongeren van vandaag nauwelijks nog vooruitdenken. Mijn eigen tieners zijn daar een levende illustratie van. Moeten ze over zes weken een boekrecensie af hebben, dan beginnen ze pas over vijf weken en vijf dagen – en is het ineens alle hens aan dek.
Is er een vriendin jarig, dan vragen ze bij het ontbijt of ik niet toevallig een geschikt cadeautje heb liggen. En de plaatselijke bibliotheek kan van hun boetegeld intussen vast een dure teambuildingdag betalen.
Ik kan er serieus over doorbomen. En dat doe ik ook. Het is mijn plicht, vind ik. Want hoe gaan die tieners ooit een carrière en een huishouden bestieren als ze alles ad hoc regelen? Ik weet het niet. En tegelijk kan ik het ze niet echt kwalijk nemen: ze groeien op in een samenleving die dat gedrag in de hand werkt.
Nieuwe balletschoenen worden na drie klikjes dezelfde dag nog geleverd. Even naar de film met vrienden regelen ze lastminute via Whatsapp. En die vervelende opdracht voor school, die gooien ze snel even in ChatGPT.
Heel chill allemaal, dat snap ik wel, en met een verleidelijk hoog carpe diem-gehalte. Maar wat doet dat met hun ziel? Geloven, dat is toch anticiperen bij uitstek? Het is vandaag keuzes maken, elke dag opnieuw, voor een eeuwig leven dat je pas krijgt na de dood.
Dat aspect neem ik echter wijselijk niet mee in mijn gezeur. Het laatste wat ik wil, is mijn tieners zelf van God wegduwen. Want eigenlijk zijn ze van Hem – veel meer nog dan van mij of van de tijdsgeest. Dat stelt me toch enigszins gerust.
Nathalie De Clerck is tolk, auteur en therapeute. Elke drie weken schrijft ze een column in Katholiek Nieuwsblad.
