Student biomedische technologie en columnist KN Jong
“Heel christelijk”, zal de eerste de beste cynicus natuurlijk antwoorden. “Kijk maar naar de kruistochten.” En hoewel de kruistochten zwarte pagina’s zijn in het geschiedenisboek van de Kerk, kijkt de Kerk er vandaag de dag met spijt op terug.
Als we dus een beetje voorbij de kruistochten kijken, mag de hedendaagse christen ook best een mening hebben over de oorlogen en het geweld van nu. Vanuit Rome klinkt tegenwoordig altijd een boodschap van vrede.
En ook al proberen we deze boodschap van vrede en naastenliefde vol te houden, toch lijkt het in onze wereld soms nodig om oorlog te voeren om vrede te bewerkstelligen. Maar kunnen we als christenen een oorlog wel moreel rechtvaardigen?
Tijdens een oorlog kunnen namelijk afschuwelijke dingen gebeuren. Volgens Augustinus kan oorlog onder bepaalde omstandigheden noodzakelijk zijn, maar moet vrede altijd het doel zijn. De mens is namelijk in staat de andere mens verschrikkelijke dingen aan te doen: iets wat mij deze zomer in Auschwitz opnieuw duidelijk werd.
Als er ooit een gerechtvaardigde oorlog is geweest, was de strijd tegen nazi-Duitsland er wel een. De geallieerden streden immers tegen een regime dat massamoord en onderdrukking bedreef tegen onder anderen Joden, Roma en Sinti en mensen met een beperking.
De geallieerde overwinning was uiteindelijk noodzakelijk om de Holocaust te beëindigen. Net als bij de kruistochten zijn hier afschuwelijke dingen gebeurd onder het mom van een bepaald geloof. Niet het geloof in een superieure God, maar het geloof in een superieur ras.
In dit soort gevallen lijkt het onze morele plicht om hiertegen in opstand te komen, desnoods met geweld. Mocht je niet vechten voor jezelf of je familie, dan vecht je wel voor het behoud van je land of vrijheid. Maar vanuit de Bijbel weten we ook dat “gij niet zult doden”, en dat is voornamelijk waarom ik persoonlijk misschien wat terugschrik bij het woord “oorlog”.
Vanuit de catechismus leren we dat militaire zelfverdediging alleen gerechtvaardigd kan zijn als de schade die door de aanvaller wordt toegebracht blijvend, ernstig en zeker is, als alle andere middelen om die schade te beëindigen onuitvoerbaar of ineffectief zijn gebleken. Als er een serieus vooruitzicht is op een gunstig resultaat en als het gebruik van wapengeweld geen groter kwaad veroorzaakt dan het kwaad dat men wil uitschakelen.
‘Wie ben ik om te bepalen dat mijn leven meer waard is dan dat van degene voor mij?’
Dit lijkt allemaal zeer redelijk, maar het neemt niet weg dat ik persoonlijk moeite zou hebben met het nemen van levens tijdens een oorlog, of ik dat nu zelf zou doen of het aan anderen zou overlaten. Wie ben ik om te bepalen dat mijn leven meer waard is dan dat van degene voor mij? Wie ben ik om dan zo’n trekker over te halen?
Gelukkig zijn we op dit moment niet in een situatie waarin veel van ons zich hier druk over hoeven te maken, maar de staat van de wereld kan ons wel aan het denken zetten. We moeten als mensen weten wie we zijn en waar we voor zouden vechten.
Te allen tijde moeten we echter in ons hoofd houden dat we van God de gave van het liefhebben hebben gekregen, een gave die voorop moet staan in welke situatie dan ook.
