Kluizenaar te Warfhuizen en columnist bij Katholiek Nieuwsblad. Zie ook paterhugo.nl
Sommige theologische begrippen lijken gewoon bedacht te zijn om misbruikt te worden. Het meest frappante voorbeeld daarvan is ‘doodzonde’.
De Catechismus zegt erover: “De doodzonde is een radicale mogelijkheid van de menselijke vrijheid zoals de liefde zelf. Ze brengt het verlies mee van de liefde en van de heiligmakende genade, dit wil zeggen van de staat van genade. Wanneer ze niet vrijgekocht wordt door het berouw en de vergeving van God, dan veroorzaakt de doodzonde de uitsluiting uit het koninkrijk van Christus en de eeuwige dood van de hel.” 
Niet bepaald gezellige materie, maar het gaat om extreme situaties, toch? Moord en doodslag, seksueel misbruik, pikzwarte haat en nijd? Toch? Nou, zo zal het ooit wel zijn begonnen, maar het is duidelijk in de loop van de eeuwen wat uit de hand gelopen met die doodzonden.
Er kwam een hele waslijst aan overtredingen die onder het label ‘doodzonde’ werden geplaatst. Daar zaten moord en verkrachting inderdaad wel bij, maar ook hele andere dingen. Zoals het zonder goed excuus overslaan van de zondagsmis, bijvoorbeeld.
We geloven in een goede God, een God die aan onze kant staat
Nou stelt de Mis het Offer van Christus tegenwoordig (dus dat Hij zich voor jouw eeuwige geluk aan een kruis laat timmeren). Dat je het fatsoen hebt om daar eens in de week voor op te komen draven zou vanzelfsprekend moeten zijn.
Maar de goede God weet dat ons besef van dat alles aan eb en vloed onderhevig is. Mensen die soms laks zijn in hun misbezoek vegen niet automatisch hun gat af aan de liefde van Christus. Ze verdienen een stevige preek, niet automatisch de hel.
Hetzelfde geldt voor een heleboel seksuele zonden. Want het zal helaas wel niemand verbazen dat het aantal doodzonden zich ineens als de konijnen vermenigvuldigt op het moment dat er seksueel verlangen mee gemoeid is.
Ik kan mij persoonlijk maar lastig aan de indruk onttrekken dat dat meer zegt over de obsessies van celibataire moraaltheologen dan over de wil van God.
Wat vaak vergeten wordt is dat de Catechismus ook nog wat anders zegt: “Om van een doodzonde te kunnen spreken, moeten drie voorwaarden tegelijk vervuld zijn: Elke zonde die een zwaarwegende materie tot object heeft en die begaan wordt met volle kennis en weloverwogen toestemming, is een doodzonde.”
Wat zwaarwegend is wordt uit de tien geboden afgeleid. “Volle kennis” betekent niet alleen weten maar ook beseffen. Ervan overtuigd zijn dat wat je doet afschuwelijk is. En tenslotte moet je over je volle vrijheid kunnen beschikken op het moment dat je de daad stelt.
Nogal wat zonden worden begaan als mensen door allerlei hartstochten bevangen zijn of door verslavingen verstrikt. Dat is allemaal niet fraai, maar toch heel wat anders dan willens en wetens je middelvinger opsteken tegen God.
Als je die criteria in acht neemt, wordt het ineens nog best moeilijk om een doodzonde te begaan. Dat is niet zo raar, want we geloven in een goede God. Een God die aan onze kant staat. Alleen het besef daarvan zou trouwens al genoeg moeten zijn om de zonde te willen mijden als de pest.
