Goed nieuws: de jeugd wordt weer katholiek! Al die berichten van mensen die religieus worden en katholiek – ze irriteren me. Het zijn nieuwsberichten die me zouden moeten doen juichen, maar ik merk dat ik ze met een half oog lees. Maar wat is dat nou? Jaloezie?
Ik begon in mijn eentje met zoeken in Utrecht. Een keer naar de Mis, waar ik geen idee had hoe de dingen werkten, onbegrepen door mijn omgeving. Mensen die het contact met me hadden verbroken omdat ik katholiek werd, ik moest me ervoor verantwoorden. En dan nu worden jongeren en masse gezamenlijk katholiek. Dat zou kunnen.
Een andere oorzaak zou kunnen zijn dat ik, zoals de lezer inmiddels weet, vaker zoek dan vind. Ik durf wel weer te zeggen dat ik écht katholiek ben; het geloof leeft weer wat meer, maar even zo vaak voelt het allemaal flinterdun. En dan zie ik die TikTokfilmpjes met mensen die vol geloofsverliefdheid praten. Ze hebben God gevonden! Hun leven verandert. Eindelijk thuis.
Misschien ligt mijn aarzeling dieper. Momenteel lees ik Shusaku Endo’s boek over Jezus. Bijzonder boek. Natuurlijk, zijn Jezus is voor sommigen misschien erg ‘zwak’; voor mij is zijn Jezus een van de sterkste: de eeuwige metgezel. Maar wat centraal staat, misschien iets te veel, zijn ook de zoekende leerlingen: ze begrijpen het maar niet. Wat wil Jezus nou?
Door het hele oeuvre van Endo zit die worsteling, de ervaring van het religieuze maar ook het zoeken. Jezus is een metgezel voor ons allen. Dat betekent niet – laat zijn roman Stilte zien – dat we hem altijd begrijpen of horen. Endo staat zo toch in een soort mystieke traditie die Johannes van het Kruis zo mooi beschrijft als: in God geloven, is om leren gaan met zijn afwezigheid.
Zelfs profeten in het Oude Testament worstelen met de stilte van God, maar hier in Nederland spreekt ’ie ineens tot hele volksstammen
Wat ik merk in de bekeringen waar zo over geschreven wordt, zijn de bewoordingen: “God riep me”, “God zegt me dat…”, “Ik leefde mijn leven en ineens werd duidelijk dat God…” Wat me denk ik irriteert is het gebrek aan een bepaalde voorzichtigheid.
Zelfs profeten in het Oude Testament worstelen met de stilte van God. Maar hier in Nederland spreekt ’ie ineens tot hele volksstammen. Het leven was zoeken en nu, dankzij God, is alles duidelijk geworden. Maar dat wordt met zo’n aplomb gebracht dat ik me toch afvraag: gaat dit over God die tot je spreekt, of over dat deel van jou waartoe door niemand minder dan God gesproken wordt?
Een ander gevaar is: wat gebeurt er, net als bij de Joden in de tijd van Jezus, als duidelijk wordt dat God misschien niet alles duidelijker maakt in dit leven? Dat Hij er vooral is, zoals Endo zegt, om in stilte mee te lijden met ons, als eeuwige metgezel? Geen grote gebaren, geen levensveranderende ervaringen, geen handleiding hoe te leven, maar stilte en liefde.
Hoe luider en zekerder (zie de activistische traditionalisten), hoe voorzichter ik word. Over God kunnen we toch alleen maar stotteren, zoeken, verlegen praten met een ruimte waarin zijn stilte kan bestaan.
Aan de andere kant: iets is beter dan niets en dit is al heel wat. Dus ik heb besloten het óók te omarmen. Voorzichtig, dat wel; maar wie ben ik om te besluiten tot wie God mag praten of niet. Ze horen, dat is voldoende.
Peter van Duyvenvoorde is schrijver en filosoof. Elke drie weken schrijft hij een column in Katholiek Nieuwsblad.
