Hier in Oosterhout wonen benedictinessen. Sinds kort heb ik de eervolle taak om die zusters elke maand zangles te komen geven in hun klooster, de Onze Lieve Vrouwe Abdij. De abdij heeft een aangebouwd deel dat relatief nieuw is. Dat is ook te zien: de architectuur is minimalistisch en strak, het interieur grijs en zeer sober.
Je kunt het mooi of lelijk vinden, maar het nodigt wel uit om naar je eigen gedachten te luisteren. Er is daar namelijk gewoon… niks te zien. Als ik sta te wachten op de zuster die als eerste les heeft, drentel ik met mijn handen op mijn rug door de gang. Bijna nerveus op zoek naar iets om naar te kijken of door afgeleid te worden, gewend als ik ben aan continue prikkels.
Uiteindelijk stop ik dan om te staren naar een kruk (de minst interessante kruk die ik ooit heb gezien, en het enige object dat binnen een straal van tien meter te vinden is). Ze hebben maar één soort thee, English breakfast. Zelfs de geur die er hangt is interessant noch afleidend – die houdt het midden tussen mijn oma’s zolder en hoe cement waarschijnlijk ruikt.
Ik begrijp goed dat er veel mensen op retraite gaan in de Onze Lieve Vrouwe Abdij. Het is namelijk de uitgelezen plek om geteisterd te worden door het gebrek aan externe impulsen en de wanhoop die dat met zich meebrengt. Vooral als je je telefoon uitzet (anders heeft het natuurlijk geen enkel nut om op retraite te gaan).
Ik heb enkele stilteretraites gedaan en ervoer in elk van die weken een zelfde soort proces: de eerste dagen voel je je als een vis op het droge, spartelend en happend naar lucht omdat er niets is wat je af kan leiden van je eigen miserabele gedachten. Vervolgens geef je de strijd op en laat je je gedwee meevoeren naar de donkere diepten van je ziel, de plekken waar je normaal snel met een boogje omheen loopt.
En dan, net als je begint te wennen aan het feit dat je eindelijk de verzuchtingen van je ziel kan horen (en dat eigenlijk wel prettig vindt), is de retraite afgelopen. Dat alles begint in zo’n minimalistische kloostergang, met dat ongemakkelijke gevoel van niks leuks zien of horen. Laat dat nu een geweldig concept zijn om de Veertigdagentijd mee in te gaan.
Ik woon dan misschien niet in een klooster, maar wat belet mij om een beetje van die soberheid van de benedictinessen te lenen? Zoveel mogelijk afleidingen en boeiende, fascinerende objecten weg te halen uit mijn directe omgeving? In de eerste plaats natuurlijk – cliché als het is – die smartphone. Daarop is namelijk niks te zien, en elders eigenlijk ook niet.
De enige plek waar wel iets te zien is, is onze innerlijke burcht, zoals de heilige Teresa van Ávila zou zeggen. Onze eigen ziel. Als je dus nog niet weet hoe je de komende Veertigdagentijd voor jezelf gaat invullen, kan ik een verkenningstocht naar de dichtstbijzijnde religieuze kloostergemeenschap aanbevelen ter inspiratie. Daar weten ze met inkeer wel raad, door bijvoorbeeld te beginnen bij zoiets simpels als het interieur.
