Kluizenaar te Warfhuizen en columnist bij Katholiek Nieuwsblad. Zie ook paterhugo.nl
We zijn zo gewend aan het fenomeen vasten dat we er meestal niet te diep over nadenken. En de meesten van ons doen er ook niet al te veel aan, als we heel eerlijk zijn. Dat geldt natuurlijk allereerst voor de Brabanders onder ons, die de neiging hebben om helemaal niks al te serieus te nemen, behalve misschien feesten en het gezellig hebben.
Als ooit eens de hemel naar beneden zal vallen, de duisternis zal toeslaan, de bazuinen zullen schallen en de doden zullen opstaan uit hun graf zullen ze in Tilburg waarschijnlijk tegen elkaar zeggen: “Wa ’n snertweer, nie?”
Die mentaliteit is trouwens vaak een zegen. Niet voor niks voelt ook het kerkelijke leven beneden de sloten een stuk ontspannener aan dan erboven. Ze maken zich gewoon niet zo snel druk. Maar ze lopen ook de kantjes eraf.
Op Aswoensdag begonnen wij op het seminarie in Den Bosch altijd met ernstige gezichten aan ambitieuze voornemens die een week later of zo alweer in een moeras van pudding en bier waren verzopen. Dat repareerden wij dan wel weer zo’n beetje in de Goede Week, maar daartussenin was er van die vasten toch niet veel te merken.
‘Krijgt God het warm van onze gammele rillerigheid en rammelende buiken? Ik dacht het niet!’
En waarom zou je ook eigenlijk? Wat heeft God aan ons vasten? Hij is toch geen duistere afgod die voor zijn voeding afhankelijk is van wat wij ons ontzeggen? Vreet Hij soms onze gefnuikte begeerten? Krijgt Hij het warm van onze gammele rillerigheid en rammelende buiken? Ik dacht het niet!
Is het dan soms om boete te doen voor onze pekelzonden? Houdt die God van ons een boekje bij waarin Hij asociale opmerkingen wegstreept tegen niet gedronken biertjes en gefriemel onder de lakens tegen gecancelde kommetjes vla? Dat hoop ik toch niet!
Want dat zou betekenen dat heel de werkelijkheid met God en al uit een soort mislukte uitzending van Jiskefet of Monty Python’s Flying Circus zou bestaan. En gelukkig weten wij ook wel dat er van zoiets geen sprake is. In het Oude Testament klaagt God het onoprechte vasten van zijn volk verschillende keren aan.
Naastenliefde laat zich niet vervangen door vasten of offers, maar alleen vervullen door zichzelf. Werkelijk vasten is “boeien van onrecht losmaken, verdrukten vrijlaten en hongerigen je brood geven”. Nou zijn dat wel weer typisch van die epische zaken die in het leven van een Nederlander uit de eenentwintigste eeuw gewoon niet zo hard lijken voor te komen. Net als draken en boze tovenaars, eigenlijk.
Moderne honger en verdrukking en ongerechtigheid zijn er wel. Sterker nog: waarschijnlijk zijn ze machtiger dan ooit. Maar ze liggen niet voor iedereen zichtbaar te schreeuwen op je drempel. Ze liggen ook niet rechtstreeks in je macht. In ieder geval niet zoals die frikandel die je ook gewoon even niet kan eten. Die voelt toch een stuk concreter.
En misschien moet je je daar ook maar gewoon even tevreden mee stellen. Al je kleine duisternisjes en verslavinkjes en valse vertroostinkjes even voelen, meten en weten. En die van je naaste daardoor makkelijker kunnen vergeten.
