18 september is het feest van de heilige Jozef van Copertino. Dat is een van de meer bizarre heiligen op de kalender, die door geen verstandig mens serieus kan worden vereerd. Daarom vier ik op die dag in de kluiskapel een hoogmis met gloria en reliekverering.
Hij is vooral beroemd geworden omdat hij extreem onaangepast en onintelligent was en het toch nog tot priester wist te schoppen. Ook vloog hij door de lucht. Dat is tegenwoordig niks bijzonders, maar in de zeventiende eeuw keken ze daarvan op.
Beide wapenfeiten zou je kunnen beschouwen als Gods overwinningen op de politiek correcte Kerk die het voornaamste wapen van de satan is. Beige redelijkheid, kleurloos pragmatisme en voorspelbare overzichtelijkheid zijn volgens mij nog steeds geen klassieke attributen van de Heilige Geest.
Het wordt daarom de hoogste tijd om weer eens op zoek te gaan naar wat in onze traditie onze controle overstijgt. Naar wat we niet begrijpen, naar wat tegen onze verwachtingen indruist en naar wat ons eigenlijk tegen de borst stuit. Naar wat is in plaats van naar wat we vinden dat er zou horen te zijn.
Beige redelijkheid, kleurloos pragmatisme en voorspelbare overzichtelijkheid zijn volgens mij nog steeds geen klassieke attributen van de Heilige Geest.
Ik weet niet of de werkelijkheid absurd is, maar ik weet wel heel zeker dat ze absurd op mij overkomt, en dat ze evengoed zó door God gedragen en in stand gehouden wordt, en niet anders. Die verlangt dus duidelijk van mij dat ik mij daartoe verhoud, en er zelfs iets creatiefs mee aanvang. Die gedachte is niet vanzelfsprekend.
Het absurde is tot nu toe vooral tégen de Kerk en het geloof gebruikt. Dat gebeurde door alleen de lelijke kant daarvan te benadrukken – de mens als hulpeloos ongedierte op een rondvliegende knikker in een onverschillig heelal. Het kwaad van de twintigste-eeuwse goelags en concentratiekampen en atoombommen en ongebreidelde consumptie en vervuiling en zo verder.
Het lot van de individuele mens die ploetert en dan sterft en dan is alsof hij nooit geleefd had. Ik kan nog wel even doorgaan. De conclusie was altijd dat dit alles nooit kan rijmen met een God die zich door mensen laat bewegen.
De Kerk stond daarbij met de mond vol tanden omdat ze net begonnen was zich eindelijk te conformeren aan het vorige visioen, het visioen van een maakbare wereld vol redelijke mensen die de boel onder controle hadden, alle ziektes zouden overwinnen en dan samen zouden gaan breien in plaats van oorlog voeren. Precies het visioen dat net ontkracht was, dus.
In feite is ze daar nog steeds mee bezig. Ze wil het niet weten, maar ze is het laatste bastion van een allang overleden moderniteit. Dat is frustrerend, want eerbied en fascinatie voor wat niet maakbaar is en voor de hand ligt, was altijd haar grootste talent. Sterker nog, ze wist die werkelijkheid altijd feilloos toegankelijk en beleefbaar te maken, en de positieve kanten ervan vruchtbaar.
Ik stel dus voor de absurde kanten van de traditie van harte te herontdekken en te omarmen. Minder zeveren en vergaderen, meer met geheimzinnige schrijnen zeulen. Liefst met knoken van rare heiligen erin. Filomena, of zo. Of Jozef van Copertino.
Pater Hugo is kluizenaar te Warfhuizen. Elke drie weken schrijft hij een column in Katholiek Nieuwsblad.
