Kluizenaar te Warfhuizen en columnist bij Katholiek Nieuwsblad. Zie ook paterhugo.nl
Geen groter gevaar voor de oude Mis dan de zogenaamde ‘traditionalisten’. Ze wekken voortdurend de indruk dat traditionele liturgie niet verkrijgbaar is zonder een rechtse politieke bijsmaak, die recht tegen het Evangelie in dendert. Ook hanteren ze doorgaans een stoffige handboekentheologie die in de praktijk de relatie met God reduceert tot een contract met een zurige tiran.
De haters van de oude liturgie zijn nog erger. Van mensen die het tot hun missie hebben gemaakt om andermans manier van bidden te willen verbieden kun je nou eenmaal weinig empathie verwachten. “Gelde zelfs hun gebed nog als zonde!” roepen zij met de beruchte vloekpsalm.
Dat die boodschap wordt toegediend onder de gedaante van felgekleurde kleuterpoppetjes en gedweep met synodaliteit maakt het er alleen nog maar krankzinniger op. Je kunt trouwens van traditionalisten zeggen wat je wilt, maar ze doen wél hun huiswerk. In het debat over de liturgie hebben ze vrijwel altijd de historische feiten aan hun kant, simpelweg omdat ze erop hebben gestudeerd.
Hun tegenstanders komen niet verder dan het herhalen van verhaaltjes die we allemaal kennen maar die de toets van de moderne historische kritiek niet kunnen doorstaan. Als ze daarmee geconfronteerd worden, beroepen ze zich op het gezag. Alsof de pauselijke onfeilbaarheid historische feiten ongedaan zou kunnen maken.
'Je kunt trouwens van traditionalisten zeggen wat je wilt, maar ze doen wél hun huiswerk.'
We weten ondertussen dat de oude liturgie niet zestiende-eeuws is, maar simpelweg sinds de derde eeuw voortdurend organisch is gegroeid en gesnoeid. We weten, bijvoorbeeld uit de memoires van Joseph Ratzinger, dat wat de liturgiehervormers afleverden niet leek op wat de concilievaders zich hadden gewenst.
We weten uit de (dag-)boeken van commissieleden Louis Bouyer, Boniface Luyckx en Bernard Botte dat het hele proces gekenmerkt werd door een gebrek aan liefde en respect voor het liturgische erfgoed. We weten dat de nieuwe liturgie geen hervorming is, maar een geheel nieuw ontworpen gebouw dat helemaal de geest van zestig jaar geleden ademt.
Ondertussen zitten we onverwacht met een nieuwe lichting jongeren met roeping. Die worden door de laatste paplepelkatholieken collectief als conservatief weggezet, maar dat valt vaak best mee. Wel verlangen ze hartstochtelijk naar het mysterie van de godsontmoeting in de context van een authentieke liturgie.
Door de auto-immune maatregelen tegen de oude Mis die op dit moment van kracht zijn worden ze en masse naar traditionalistische seminaries in het buitenland gedreven. Daar zitten nu al meer Nederlanders dan op onze gewone diocesane opleidingen. Daar zullen ze vast leren te voldoen aan onze vooroordelen.
