Leo XIV stond op Goede Vrijdag op indringende wijze stil bij het lijden van Christus én van de wereld van vandaag. Zowel tijdens de liturgie in de Sint-Pietersbasiliek als later bij de Kruisweg in het Colosseum klonk een duidelijke oproep tot geweldloosheid, verzoening en menselijke waardigheid.
De avond van 3 april 2026 begon met de plechtige Liturgie van het Lijden van de Heer in het Vaticaan. In stilte trok de paus de basiliek binnen en lag uitgestrekt voor het altaar, als teken van aanbidding en boetedoening. Tijdens de viering, waarin het lijdensverhaal werd voorgelezen, stond vooral de vraag centraal hoe de spiraal van geweld in de wereld kan worden doorbroken.
In zijn homilie waarschuwde de pauselijke prediker, de kapucijner Roberto Pasolini, voor de menselijke neiging om geweld als oplossing te zien. “We worden allemaal voortdurend verleid om een beetje agressie te gebruiken”, zei hij. “De dienaar van de Heer mag niet toegeven aan dit instinct.”
Volgens Pasolini blijft geweld bestaan omdat mensen het telkens opnieuw doorgeven. In een wereld die “verscheurd is door haat” en waarin zelfs de naam van God wordt gebruikt om oorlog te rechtvaardigen, is het noodzakelijk om die keten bewust te doorbreken.
Jezus laat volgens hem zien hoe dat kan: niet door tegengeweld, maar door lijden te aanvaarden en te beantwoorden met vergeving en mededogen. “Hij verbreekt deze keten.”
Tijdens de kruisverering deed paus Leo XIV zijn liturgisch gewaad en schoenen uit en knielde hij voor het kruis. Andere geestelijken volgden en vereerden het kruis met een kus: een ritueel dat de nadruk legt op nederigheid en overgave.
Pasolini wees daarbij op de “stille rij mensen” die ook vandaag kiezen voor het goede: mensen die pijn verdragen zonder verbittering en blijven zoeken naar liefde, zelfs wanneer dat weinig oplevert.
Later op de avond verplaatste de aandacht zich naar het Colosseum, waar de paus met naar schatting 30.000 gelovigen de Via Crucis bad. In het schijnsel van fakkels droeg hij zelf het kruis langs alle veertien staties. Het was voor het eerst in meer dan dertig jaar dat een paus dat volledig zelf deed. Voor het laatst gebeurde dat onder Paus Johannes Paulus II.
Bijna twee uur lang hield de paus het kruis voor zich, terwijl er werd gebeden voor oorlogsslachtoffers, vluchtelingen, armen, eenzamen en anderen die lijden. Daarmee wilde hij zichtbaar maken dat het lijden van Christus niet losstaat van dat van de wereld vandaag.
De meditaties bij de Kruisweg, geschreven door de franciscaan Francesco Patton, trokken duidelijke lijnen naar hedendaagse misstanden. Zo werd er bij de veroordeling van Jezus gewezen op de verantwoordelijkheid van machthebbers, die rekenschap zullen moeten afleggen voor hun keuzes, of die nu leiden tot oorlog of vrede.
Andere overwegingen benoemden concrete vormen van onrecht, zoals mishandeling van gevangenen, seksueel misbruik en een cultuur die het lichaam exploiteert. “Wanneer wij de waardigheid van anderen niet erkennen, neemt onze eigen waardigheid af”, zo klonk het.
Volgens paus Leo XIV is zijn keuze om zelf het kruis te dragen bedoeld als teken voor deze tijd. “Christus lijdt nog steeds”, zei hij eerder in de Goede Week. “En ik draag dat lijden mee in mijn gebed.”
Hij nodigde alle mensen uit, gelovig of niet, om samen op te trekken en te zoeken naar manieren om vrede te brengen in plaats van haat.
Daarmee vormden de vieringen op Goede Vrijdag één samenhangende boodschap: dat de weg van Christus, hoe tegenstrijdig ook, een alternatief biedt voor een wereld die gevangen lijkt te zijn in geweld, en dat juist in die keuze voor liefde en vergeving de mogelijkheid tot verandering ligt.
