Is God een mooi idee, een mythisch oerbesef of een diepe realiteit? Het klinkt wat filosofisch, maar het is de vraag naar de grond van onze menselijkheid.
“Of je een herder bent of een wijze, men kan hier op aarde slechts tot God komen door voor de kribbe van Bethlehem te knielen en Hem, verborgen in de zwakheid van een kind, te aanbidden” (Catechismus van de Katholieke Kerk, 563). Enig speurwerk leert dat deze tekst voortkomt uit een karmelitaanse bron.
Ik heb begrip voor een vrouw die in paniek raakt rond onverwacht en misschien ongewenst nieuw leven. Ik voel ongenoegen en sterke afwijzing voor wie niet verder denkt en onder de titel ‘vrouwenrechten’ roept: “moet kunnen”. Immers, dit raakt aan de basis van het menselijk leven en de grond van ons christelijk geloof.
Knielen voor een Kind: is een mens een product, waarvan er twaalf passen in een dozijn, of gaat het om een persoon met unieke eigenheid, waarvoor onze traditie de term ‘ziel’ gebruikt en daarmee het fundament van alles wat wij terecht aanduiden als onvervreemdbare mensenrechten?
De Advent is een voorbereiding op Kerstmis, het feest van de menswording van God in de persoon van Jezus van Nazareth, die wij belijden als de Christus. De kerststal in kerk en kamer verwijst ons ernaar. De katholieke liturgie vraagt ons – priester én gelovigen – om bij “Et incarnatus est” – het Woord is vlees geworden – eerbiedig neer te knielen.
In het Kind Jezus is God onder ons komen wonen. Hij is de openbaring van God en daarmee de onthulling van onze onvervreemdbare menselijke waardigheid.
De christelijke moraal, zoals de katholieke Kerk die voorhoudt, is veeleisend omdat zij op die overtuiging is gebaseerd. Moeilijk en mooi tegelijk. Zonder dit waardebesef wordt de wereld een woestenij en wordt onze samenleving chaotisch.
Dat was de grondintuïtie van staatsman Robert Schuman (+1963) als grondlegger van Europa. Paus Johannes Paulus II (+2005) heeft onvermoeibaar geprobeerd om hieraan – door zijn onderricht – gestalte te geven, in openheid voor dialoog met andere godsdiensten en levensbeschouwingen.
Deze bijbelse waarheid, de erkenning van Gods menswording in Jezus Christus, de aanvaarding van de incarnatie – “Jezus’ menselijkheid als de ontmoetingsplaats met God” (Teresa van Avila, +1582), nodigt uit dieper door te dringen in de spiritualiteit van Advent en Kerstmis. Die is moeilijk en veeleisend, maar uiteindelijk vreugdevol en mooi.
