Deze zondag zijn we getuigen van een vrome farizeeër. Voorin de tempel staat hij te bidden (Lc. 18,1-8). Het is een man die de wet van Mozes nauwgezet onderhoudt. Dat is mooi. Hij is een dankbaar mens, want hij dankt God en hij leeft netjes, dat is prima. Wat is dan het probleem?
Hij is overtuigd van zijn eigen gerechtigheid, hij heeft geen zelfreflectie en kent geen berouw; hij ziet zijn eigen fouten niet en werkt niet meer aan verbetering van zichzelf. Die farizeeër, zegt Jezus, gaat niet gerechtvaardigd naar huis.
We leven in de tijd van de verkiezingen. Volgende week woensdag mogen velen van u weer meedoen met onze democratie. Maar kijkend naar het huidige politieke klimaat en het maatschappelijk debat, komen er vragen op: denken we als samenleving wel na over de diepere oorzaken van de problemen? Zien we onszelf nog als deel van het probleem of ligt de schuld altijd bij de ander?
Bestaat er in de politiek en bij de gemiddelde kiezer nog zoiets als een gewetensonderzoek? Ik vrees dat vooraan in de seculiere tempel van politiek en media niet alleen de farizeeër staat, maar ook veel Nederlanders: “Dank U wel, God, dat ik niet ben als die andere mensen, met name zoals die gelukzoekers uit het buitenland.”
Jezus laat ons een risico van alle tijden zien. Je trapt makkelijk in de valkuil van de farizeeër. Waar is de berouwvolle tollenaar gebleven? De mens die oprecht is, die zich schaamt om wat er misging in zijn of haar leven, die zijn blik niet omhoog durft te richten maar die zich afhankelijk weet van Gods goedheid en barmhartigheid, die zich op de borst klopt en zegt: “God, wees mij zondaar genadig”?
Een regelmatig gewetensonderzoek en regelmatige biecht zijn heilzaam.
Hoe bidden wij de schuldbelijdenis in het begin van de Mis? Is het een routinegebed geworden of voelen we ons echt zoals de tollenaar in het Evangelie? Gaan we nog weleens biechten, ontvangen we dat sacrament met die mooie nieuwe naam: boete en verzoening?
Jezus voegde zich bij het doopsel van Johannes in de rij van de zondaars. Hij nodigt ons uit om Hem daarin na te volgen. Een regelmatig gewetensonderzoek en regelmatige biecht zijn heilzaam. Een biechtvader die je bemoedigt en tegelijk stimuleert en waar nodig adviseert, is een belangrijke hulp.
Jezus houdt ons deze zondag een spiegel voor. Wie weet helpt het ons bij de verkiezingen. Zij die kiezen voor makkelijke oplossingen en voordeel voor zichzelf, zullen er meer dan genoeg zijn. Maar zoekt eerst het Koninkrijk en zijn gerechtigheid: dan zal dat alles u erbij gegeven worden (Mt. 6,33).
