Je vindt ze overal in Nederland: Lourdes- of Mariagrotten. Allemaal min of meer een kopie van die ene beroemde grot in Lourdes. Emeritus-predikant Henk Schuurman bezocht op de fiets alle openbare Lourdesgrotten van ons land en schreef er een boek over.
“Tijdens mijn fietsreizen kwam ik de Lourdesgrotten natuurlijk wel tegen, maar ik besteedde er nooit aandacht aan”, vertelt emeritus-predikant Henk Schuurman. Dat veranderde toen hij in 2021 zijn geplande fietsreis in het zuiden van Engeland vanwege de coronabeperkingen moest schrappen. “Als alternatief ging ik een weekje Mariagrotten bezoeken.”
De grotten die Schuurman tussen 2021 en 2024 bezocht zijn allemaal replica’s van de grot van Massabielle in Lourdes, waar Maria in 1858 aan Bernadette Soubirous zou zijn verschenen. Het nabouwen van de grot in Nederland werd vroeger veel gedaan in Nederland omdat de reis naar Zuid-Frankrijk voor de gewone man of vrouw te lang en te duur was.
Schuurman ging uiteindelijk al fietsend alle openbare Mariagrotten langs en deed ook enkele niet-openbare grotten bij kerken, kloosters en particulieren aan. Zijn ervaringen zijn nu gebundeld in Even Maria groeten, waarin hij vijfentwintig anekdotische verhalen afwisselt met wetenswaardigheden over Maria, Lourdes en het rijke roomse leven.
“In de openbare ruimte zijn er ongeveer honderd Lourdesgrotten. Er moeten er vroeger veel meer zijn geweest, maar veel daarvan zijn verdwenen.” Zo stuitte de schrijver op een grot die onder een berg zand was bedolven. “Helaas. Als ik in de buurt had gewoond, dan had ik hem zelf uitgegraven.” Ook de grot op het terrein van het voormalige Sint Elisabeth Gesticht in Amsterdam viel tegen. “Die was verwaarloosd, een soort hondenuitlaatplek waar een luguber sfeertje hing.”
Een melding daarover maken, deed hij niet. “Wil een grot tot leven komen, dan moet dat gedragen worden door de lokale gemeenschap. Ik sluit niet uit dat dat in Amsterdam gaat gebeuren.” Sowieso ziet hij de toekomst van de Mariagrotten positief in. “Ze gaan in de nabije toekomst niet verdwijnen. En misschien worden verdwenen grotten wel weer hersteld.” Het zou hem zelfs niet verbazen als er nieuwe Lourdesgrotten worden opgericht.
Er is in onze postmoderne tijd veel belangstelling voor datgene wat de ratio overstijgt
Schuurman kwam namelijk vooral goed onderhouden grotten tegen. “Zo’n tachtig à negentig procent wordt goed onderhouden. Het is natuurlijk religieus erfgoed. Ik kwam bij een grot die letterlijk in de steigers stond en werd onderhouden met subsidie van de gemeente.”
De grotten worden ook goed bezocht, zo merkte de schrijver. “Je komt mensen tegen die een waxinelichtje of een noveenkaars branden. Je ziet uitgebrande kaarsjes, foto’s, bloemen. Het is ook de tijd voor zulke plekken.”
“Dat heeft te maken met zingeving”, denkt hij. “Er is in onze postmoderne tijd veel belangstelling voor datgene wat de ratio overstijgt.” Dat onuitsprekelijke ervoer hij bij de Mariagrotten. “Bij de ene sterker dan bij de andere, maar er hangt een spiritualiteit die je niet kunt beschrijven. Wij protestanten zijn natuurlijk geweldig in het cerebrale. Maar er zijn ook dingen die je niet onder woorden kan brengen.”
In zijn boek probeert Schuurman dat onzegbare woorden te geven, door te schrijven over wat hem raakte tijdens zijn tocht. “In de ontmoeting met mensen, of juist zonder dat er mensen waren. De zorgvuldigheid waarmee de grotten onderhouden worden. De sfeer.” Wat hem ook raakte, waren de devotionalia die mensen achterlieten. “Prullaria, zo kun je het ook noemen. Plastic engeltjes, dat soort dingen. Het betekent iets voor mensen. Je zet geen plastic engeltje voor de Hema, maar wel bij zo’n plek.”
Een favoriet verhaal heeft hij niet, al maakte een ontmoeting bij een grot in Bemelen grote indruk op hem. “Ik sprak daar een man. Hij wist alles van het geloof, maar was niet meer gelovig. Van zijn zestiende tot z’n achttiende had hij verplicht op een kostschool gezeten, vertelde hij. Ze waren daar met negentien jongens en tweehonderd priesters. Daarna werd het stil. Hij draaide zich abrupt om, zei nog ‘prettige dag’ en liep weg. Daar zit natuurlijk een heel verhaal achter.”
In 2005 was Schuurman in het ‘echte’ Lourdes, als bezoeker en als vrijwilliger. “Ik duwde rolstoelen en sprak met mensen. Ik denk dat het geheim van Lourdes is dat mensen zich aanvaard mogen weten. De genezing zit niet in het fysieke, maar dat je mensen ziet die in hetzelfde schuitje zitten, of erger. Daardoor kun je je overgeven aan je situatie.”
Protestanten hebben weinig met Maria, weet hij. “Wij hebben haar een beetje oneer aangedaan. Arnold Huijgen heeft in een recent boek al iets goedgemaakt door als protestantse theoloog een mariologie te schrijven. Zelf heb ik ook meer oog voor Maria gekregen. Ik ben gaandeweg van haar gaan houden. Een paar jaar geleden heb ik rond Maria-Boodschap zelfs gepreekt over Lucas 2 en de Annunciatie. Maria mag meer gewaardeerd, zelfs vereerd worden. Een weesgegroetje, waarom niet?”
Op fietskriebels.com zijn zeven door Henk Schuurman uitgestippelde fietsroutes te vinden die langs verschillende Mariagrotten leiden. Op lourdesgrotten.nl is een overzicht te vinden van alle (verdwenen) Lourdesgrotten.
|  |
