Het boek Geestelijke begeleiding van de jezuïeten William Barry en William Connolly wordt vaak een klassieker genoemd. Maar uit deze nieuwe Nederlandse vertaling blijkt dat daar wel het een en ander op af te dingen valt.

Soms, als we bidden, raken we overspoeld door de stroom van onze woordenvloed. Het gebed verdwaalt in lange gedachtegangen, vervliegt met onze mijmerende fantasie, stuift op bij opwellend verlangens of verstikt onder zorgen en kwetsuren.

Portie psychologie

Wel, zeggen jezuïeten William Barry en William Connolly met dit boek: het is de taak van de geestelijke begeleider om dit gebed doorheen al haar afleidingen op God te richten, steeds weer, zonder meer. Dit type begeleiding onderscheiden de auteurs van pastorale zorg, therapie of counseling, hoe belangrijk ook.

Na wat methodologische mijmeringen en intuïties voor verdere theologische reflectie volgt een heuse portie psychologie over weerstand, structurering van ervaring en overdracht in de begeleiding. Een modern profiel van de begeleider wordt geschetst, met aandacht voor rinkelende telefoons en het belang van supervisie en intervisie.

Niet dé klassieker

Voor deze handleiding kozen Barry en Connolly voor een nuchtere stijl en open houding, vanuit een psychologisch kader gebracht: een typisch product van de jaren zeventig. Hun heldere maar droge adviezen voor de begeleidingspraktijk, met casussen vanuit hun praktijkervaring, raken hierbij amper de zoete religieuze ervaring zelf aan.

Behalve een schaarse verwijzing naar de ignatiaanse geestelijke oefeningen ontbreekt enige referentie naar de klassieke mystieke theologie. Daarom kun je dit boek zeker niet zien als dé klassieker voor geestelijke begeleiding.

Tradities zoals die van de Karmel beschrijven toch met onontbeerlijke nuance de contemplatieve geboorte en haar weeën. Er zijn vele andere vormen van begeleiding en heilsmiddelen die met Gods genade hetzelfde bewerken als hun doelstelling.

Valkuilen

Deze titel zou beter de lading dekken: ‘Psychotherapeutische handvaten voor ignatiaanse geestelijke begeleiders’. Het boek biedt een aanvulling om psychische valkuilen te ontdekken en authentieke ervaringen te onderscheiden – al zal het daarin al wat gedateerd zijn.

Ook kiezen de auteurs bewust voor een “nieuwe, sprekender, ontwikkelingsgerichte taal,” waarbij ze het religieuze jargon zo ongeveer ontdoen van de gerichtheid op “het mysterie dat we God noemen”. En dit is wel misschien de troef om ook moderne spirituele begeleiders op deze ene, cruciale opzet te helpen richten.