Luisteren naar wat de ander echt zegt: zelfs voor ‘beroepsluisteraars’ in het pastoraat of de psychotherapie is het lang niet altijd vanzelfsprekend. Een opnieuw vertaalde klassieker van jezuïet Franz Jalics kan uitkomst bieden.
Het vraagt weinig opmerkzaamheid om vast te stellen dat veel mensen graag praten, maar minder makkelijk luisteren. Ook geestelijken, begeleiders, raadgevers en therapeuten gaan vaak op in wat ze zelf denken, voelen en kwijt willen. En toch fonkelen de ogen van de mens die echt beluisterd wordt, valt er een last van zijn schouders en kan er zo zelfs echt contact en openheid ontstaan voor wie jij bent en wat je gelooft. En ja, soms komt de ander uit zichzelf zo tot een inzicht, zonder dat jij dit moet openbaren.
Precies dit inzicht, dit belang van het luisteren, stelt de Hongaarse jezuïet Franz Jalics (1927-2021) centraal in zijn boek uit 1977. Jalics, vooral actief als geestelijk begeleider, noemt de vorm van deze gespreksmethode “contemplatieve dialoog”.
In feite neemt hij binnen zijn hecht katholieke kader de methodiek van psychotherapeut Carl Rogers op. Naast theorie krijgt de lezer hier heel wat geanalyseerde casussen voorgeschoteld, waar Jalics, in de lijn van Rogers’ client centered-therapie, uitgaat van het vermogen van de cliënt om zelf problemen op te lossen. De therapeut gebruikt dan, tijdens het ‘gesprek’, enkel de techniek van het spiegelen, het herhalen van wat de cliënt zegt. Jalics past dit verder ook toe op groepsdynamieken, specifiek in de context van geloofsoverdracht.
Zeker, voor velen kan dit een eyeopener zijn. Toch is deze therapievorm voor een stuk gedateerd, theoretisch en eng: al lang aangevuld met andere inzichten en technieken. Stel je voor dat men in een gesprek jouw eigen woorden de hele tijd spiegelt… Ergerlijk, niet?
De focus op de technieken staat ook echt luisteren in de weg en plaatst de begeleider toch weer boven de cliënt. En is het geen utopie dat de begeleider neutraal kan luisteren en dat de cliënt zelf de oplossing voor al zijn problemen kan vinden, en de weg tot het geloof? Hoe zit het dan met de werking van de genade? Zeker mag het tijdloze belang van echt luisteren in het licht staan, maar het Licht heeft vele andere facetten waarin het werkzaam is.
Voor pastorale begeleiders biedt dit nieuw vertaalde boek zeker een belangrijk aandachtspunt, al zijn theorie en praktijk breder en dieper.
|  |
