Filmrecensent en journalist
‘Home sweet home’, een spreuk die je soms op tegeltjes ziet en die staat voor veiligheid en geborgenheid. Voor een warm nest zogezegd. Toch is zo’n warm nest totaal niet wat Home sweet home laat zien.
De film laat de teloorgang van de thuiszorg zien, waarin empathie en zorgzaamheid zijn ingehaald door efficiëntie en rendement. Het is een Deense productie, maar er is geen enkele reden om aan te nemen dat het er in Nederland anders aan toegaat.
Sofie is net begonnen als thuiszorgmedewerker. Ze wordt ingewerkt door een ervaren collega en in de openingsscène moet ze de stoma van Else vervangen. De beelden van de zorg die Sofie aan de kwetsbare, veelal bedlegerige ouderen verleent laten niks aan de verbeelding over.
Schrale billen, doorligplekken en onderbroeken vol poep worden onverbloemd getoond. Niet uit sensatiezucht, maar om de dagelijkse werkelijkheid niet mooier te maken.
Efficiënte zorgverlening staat warme medemenselijkheid in de weg
Sofie blijkt gemaakt voor het werk. Met aandacht, toewijding en respect leert ze hoe ze geslachtsdelen moet wassen en haar taken zo efficiënt mogelijk moet afwerken binnen de beperkt beschikbare tijd.
Belangrijker: ze voelt feilloos aan dat het de kleine dingen zijn die het meest van waarde zijn. Een eitje bakken (“Dit is ons geheimpje”), samen een ijsje eten, tijd nemen voor een praatje; de richtlijnen laten het niet toe, maar het helende effect is onmiskenbaar.
Toch zijn er ook cliënten (of hun familieleden) voor wie niks goed is. Sofie wankelt onder de werkdruk, vooral omdat ze ook alleenstaande moeder is van de tienjarige Clara. Het meisje baalt ervan dat mama tijdens het kijken van een film in slaap valt en trekt meer en meer naar haar vader toe.
Home sweet home is een zachtmoedige film die zonder grootse woorden of gebaren maar wel bijzonder duidelijk licht werpt op de schrijnende eenzaamheid en de ontoereikende zorg waar veel ouderen mee te maken hebben.
Op de afhankelijkheid en het verlies van decorum, die soms mild maken, maar even zo vaak bitter smaken. Bij de ouderen, maar ook bij Sofie. Haar medemenselijkheid blijkt niet vol te houden wanneer deze ten koste gaat van effectiviteit en kostenbesparing.
Ze ziet daadwerkelijk de mens, maar wordt zelf steeds eenzamer. Home sweet home is een subtiel maar oorverdovend alarmsignaal: efficiënte zorgverlening staat de o zo nodige warme medemenselijkheid in de weg.
Film: Home sweet home (2025), Denemarken, 112 min. Regie: Frelle Petersen, met o.a. Jette Søndergaard en Karen Tygesen.
