Met de eerste Nederlandstalige selectie van brieven van de heilige Hildegard van Bingen krijgen lezers een indringende blik op haar profetische stem in Kerk en samenleving.

Tot de top-tien van heiligen van wie het vaakst boeken worden uitgegeven, behoort zeker de heilige Hildegard. Ondertussen is heel wat van (en over) haar heel diverse oeuvre verschenen en dat is behoorlijk straffe kost. Voor het eerst verschijnt nu ook een verzameling van 116 van haar in totaal 390 bewaarde brieven.

Wie is zij écht?

Deze brieven maken nieuwsgierig om iets van haar persoon te leren kennen. Wie zit er achter die mysterieuze persoon, die steeds spreekt vanuit de kennis van “het levende Licht”, van jongs af aan visioenen krijgt, de kerkpolitiek in beroering zet, een uitgebreid repertorium gezangen op unieke wijze componeert, natuur- en geneeskundige werken opstelt en ondertussen nog een klooster bestuurt, maar zichzelf als slechts een ongeletterd vrouwtje voorstelt?

Wel, ook in haar correspondentie blijft haar persoonlijkheid op de achtergrond en houdt Hildegard zich aan haar vaste manier van toespreken: “Het levende Licht zegt deze geheime woorden van wijsheid…”

‘Onnozele koeien’

Vanuit een bepaald beeld spreekt ze dan profetisch namens God de adressant toe. Zoals over de “onnozele koeien die ijverig, zorgvuldig en zogezegd gedisciplineerd het mondaine dienen”. Scherp klinkt de roep tot bekering.

Mooi en evenwichtig daarbij is de oproep aan de herders van deze ‘koeien’ om “niet op te houden de wijn van het berouw in te schenken en hen met de olie van de barmhartigheid te zalven”. Ze roept op tot boete, maar evenzeer tot matiging in de ascese.

Paus en keizer krijgen er beleefd van langs

Het is best indrukwekkend dat Hildegard de toenmalige mannelijke clerus zo scherp én zo mild aanspreekt, van paus en bisschoppen tot vele abten en abdissen, monniken en priesters. Ook de keizer, koning, graaf of hertog krijgen er beleefd maar stevig van langs.

De twaalfde-eeuwse kerkpolitiek krijgt dus heel wat ruimte in de brieven. Iets meer aansluiting zullen de meeste lezers vinden wanneer ze religieuzen aanschrijft die gebukt gaan onder de lasten en zorgen van hun taken en zich daarvan willen onttrekken om de rust op te zoeken. Of anderen die worstelen met hun zwakheden of seksualiteit. Ze roept die goede soldaten telkens op te volharden, “om een levende steen in het hemelse Jeruzalem te zijn!” Kost voor de Hildegardfans.