Filmrecensent en journalist
Zonder te overdrijven vormen ‘De vier jaargetijden’ van Vivaldi – en dan met name de óverbekende ‘lenteklanken’ – een van de bekendste melodieën uit de klassieke muziek. Per definitie is het dan interessant om meer te weten te komen over de componist van zoveel vermaarde schoonheid, zeker wanneer dit ook nog eens een getroebleerd heerschap blijkt te zijn geweest. En dat was Antonio Vivaldi.
De Italiaanse componist werd door zijn vader getraind tot violist maar er leek een andere toekomst voor hem weggelegd: in 1703 werd hij tot priester gewijd. Daar wordt echter niet of nauwelijks aandacht aan besteed in Primavera.
Dit speelfilmdebuut van vermaard operaregisseur Damiano Michieletto focust geheel op twee dolende zielen, Vivaldi en het fictieve, twintigjarige weesmeisje en getalenteerd violiste Cecilia.
Don Antonio (Vivaldi) lijdt onder meer aan astma en het priesterschap is voor hem te zwaar. Hij wordt aangesteld als muziekdocent in het Venetiaanse weeshuis Ospedale della Pièta, met strakke hand bestierd door soms ronduit wrede nonnen. De meisjes worden achter gesloten deuren opgevoed met maar één mogelijkheid tot ‘ontsnapping’: een huwelijk.
Gelukkig is daar de muziek ter afleiding. Veel wezen spelen viool of een ander instrument en het orkest van het weeshuis wordt bejubeld en gesponsord door de bourgeoisie van zeventiende-eeuws Venetië en Wenen. Vivaldi en Cecilia vinden elkaar niet alleen in de muziek maar ook in hun zoektocht naar vrijheid.
Pas bij de aftiteling dringt de gigantische muzikale erfenis door die onlosmakelijk met Primavera verbonden is
Wie hoopt of verwacht om met Primavera (Italiaans voor, hoe toepasselijk, ‘lente’) in een mooie ‘biopic’ over het leven van Vivaldi te belanden, komt bedrogen uit. Primavera focust zich vooral op de interne, dagelijkse strijd van Cecilia tegen alle regels en beperkingen die haar tegenhouden een eigen leven te leiden, zoals ook verteld wordt in de historische roman Stabat Mater uit 2008, waarop Primavera losjes is gebaseerd.
Feit en fictie wringen in deze film. Vivaldi was daadwerkelijk veertig (!) jaar verbonden aan het weeshuis en schreef in die periode zijn belangrijkste werk. Cecilia is een verzonnen karakter, dat samen met de andere meiden puberaal giechelt over het verlies van haar maagdelijkheid. Ongemakkelijke dialogen op de grote slaapzolder.
Visueel is Primavera spectaculair. De pruikentijd herleeft overtuigend en de beelden op en rondom het Canal Grande zijn prachtig. Toch doet het geheel pompeus aan. Gelukkig is daar nog de muziek, die slim en subtiel wordt ingezet. Pas wanneer tijdens de aftiteling de beroemde lenteklanken schallen, dringt de gigantische muzikale erfenis door die onlosmakelijk met Primavera verbonden is.
Film: Primavera (2025), Italië, 110 min. Regie: Damiano Michieletto, met o.a. Tecla Insolia en Michele Riondino.
